Wychowanie patriotyczne w domu i szkole
1. Wokół definicji.
* Polskość to trwanie w ściśle określonej identyfikacji kulturowej na fundamencie cywilizacji personalistycznej (tradycja grecko-rzymska i chrześcijaństwo).
* Komponenty polskości: cywilizacja łacińska, moralność chrześcijańska, witalność słowiańska, kultura języka.
* Ethos polski: prosty rozum, wysokie poczucie honoru (zabieganie o rzeczy wielkie choć trudne), uczciwość, wiara, miłość.
* Wyrazem patriotyzmu jest troska o zachowanie dobra wspólnego Polaków (tradycji, języka, ziemi) . Polskie wychowanie musi mieć odniesienie do Boga (kod kulturowy) i jednocześnie musi się opierać na jedności we wspólnocie ludzi różnie wierzących i niewierzących.
* W wychowaniu patriotyzm jest przejawem cnoty sprawiedliwości i zarazem realizacją czwartego przykazania.
* Patriotyzm to więcej niż postawa szacunku dla polskości (Święta miłości kochanej ojczyzny).
2. Wychowanie patriotyczne jest procesem ciągłym, dynamicznym, obejmującym rodzinę, szkołę (?punkt newralgiczny w trwaniu narodu), państwo, Kościół, organizacje/stowarzyszenia/grupy społeczne. Przenika wszystkie aspekty kształcenia i kształtowania w domu (-> zachowania rodziców, dziadków) i w szkole (?głównie poloniści i historycy, ale również inni nauczyciele, bo wychowawca więcej wychowuje tym, kim jest, niż tym, co umie). Ważny jest kontekst, w jakim nauczyciel mówi to, co mówi o Ojczyźnie.
3. Przejawy zaniedbań, niedostatków, celowej deprecjacji w kształtowaniu postaw patriotycznych.
* Brak powiązania sytuacji wychowawczych z konkretnymi sytuacjami życia społecznego i politycznego.
* Brak wysiłku poznawczego ze strony nauczycieli.
* Drastyczna redukcja treści kształtujących tożsamość narodową w podstawie programowej języka polskiego i historii.
* Brak należytego wzmacniania roli państwa demokratycznego w pracy z młodzieżą.
* Ignorancja wobec symboli narodowych.
* Nauczyciele czują się zobligowani do refleksji: co zachować, co odrzucić z polskiej tradycji narodowej; czy można pogodzić tradycję z współczesnymi wymogami rozwoju społecznego; czy można obronić polską tożsamość narodową w świecie, który generuje nowe tożsamości obywateli i narzuca odmienne style życia.
4. Przejawy wzmacniania, odbudowywania polskości.
* Determinacja w dążeniu do prawdy w sprawie katastrofy smoleńskiej.
* Obrona Tv Trwam.
* Budujące postawy uczniów i ich rodziców (przykłady z własnego doświadczenia).
* Twórczość artystyczna, m. in. poezja współczesna (np. Wojciech Wencel De profundis – tomik wydany w 2010 r.)
Opracowanie – Małgorzata Sagan
Przydatne cytaty
* Jestem synem narodu, który przetrwał najstraszliwsze doświadczenia dziejów (…), pozostał przy życiu i pozostał sobą. Zachował tożsamość, biorąc za podstawę przetrwania nie jakiekolwiek środki fizycznej potęgi, lecz własną kulturę, która okazała się potęgą większą od tamtych potęg. Jana Paweł II, UNESCO 1980
* W dziejach kultury polskiej odzwierciedla się dusza narodu. Jest ona nieustającą szkołą rzetelnego i uczciwego patriotyzmu. Jan Paweł II
* Płomień rozgryzie malowane dzieje,
Skarby mieczowi spustoszą złodzieje,
Pieśń ujdzie cało. Adam Mickiewicz, „Konrad Wallenrod”
* Nasz naród jak lawa
Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,
Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi.
Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi. Adam Mickiewicz „Dziady”
* Ojczyzna – to pamięć i groby. Narody tracąc pamięć – tracą życie. Cyprian Kamil Norwid
* Błogosławieni, którzy w czasie gromów
Nie utracili równowagi ducha,
Którym na widok spustoszeń i złomów
Nie płynie z serca pieśń rozpaczy głucha. Jan Kasprowicz
* Daj rządy mądrych, dobrych ludzi,
Mocnych w mądrości i dobroci. (…)
Słowom naszym, zmienionych chytrze przez krętaczy,
Jedyność przywróć i prawdziwość:
Niech prawo zawsze prawo znaczy,
A sprawiedliwość, sprawiedliwość. Julian Tuwim „Kwiaty polskie”
* Patriotyzm na dziś – to mieć dzieci
i wychować je na dobrych ludzi. Lech Makowiecki „Patriotyzm”