Felieton „Spróbuj Pomyśleć”
Szczęść Boże!
Zgodnie z Art. 104. Konstytucji RP przed rozpoczęciem sprawowania mandatu posłowie
składają przed Sejmem następujące ślubowanie:
<<
Uroczyście ślubuję rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec
suwerenności i interesów Państwa, czynić wszystko dla pomyślności Ojczyzny i
dobra obywateli, przestrzegać Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej Polskiej. >>
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania <<Tak mi dopomóż Bóg>>.
Takie samo ślubowanie składają senatorowie.
Z kolei Art. 130. Konstytucji RP głosi, że Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje
urząd po złożeniu wobec Zgromadzenia Narodowego następującej przysięgi:
<<
Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście
przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie
godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a dobro Ojczyzny oraz
pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem>>.
Przysięga może być złożona z dodaniem zdania <<Tak mi dopomóż Bóg>>.
Na podstawie Art. 151. Konstytucji RP Prezes Rady Ministrów, wiceprezesi Rady
Ministrów i ministrowie składają wobec Prezydenta Rzeczypospolitej następującą
przysięgę:
<<
Obejmując urząd Prezesa Rady Ministrów (wiceprezesa Rady Ministrów, ministra),
uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji i innym
prawom Rzeczypospolitej Polskiej, a dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli
będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem. >>
Zgodnie z ustawą z dnia 8. marca 1990r. o samorządzie gminnym przed przystąpieniem
do wykonywania mandatu radni składają ślubowanie:
<<
Wierny Konstytucji i prawu Rzeczypospolitej Polskiej, ślubuję uroczyście obowiązki
radnego sprawować godnie, rzetelnie i uczciwie, mając na względzie dobro mojej
gminy i jej mieszkańców. >> Ślubowanie odbywa się w ten sposób, że po odczytaniu
roty wywołani kolejno radni powstają i wypowiadają słowo <<ślubuję>>.
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania: <<Tak mi dopomóż Bóg. >>
Objęcie obowiązków przez wójta (burmistrza, prezydenta) następuje z chwilą złożenia
wobec rady gminy ślubowania o następującej treści:
<<
Obejmując urząd wójta (burmistrza, prezydenta) gminy (miasta), uroczyście ślubuję,
że dochowam wierności prawu, a powierzony mi urząd sprawować będę tylko dla dobra
publicznego i pomyślności mieszkańców gminy (miasta). >> Ślubowanie może
być złożone z dodaniem zdania: <<Tak mi dopomóż Bóg. >>
Ks. Michał Kaszowski objaśnia teologiczne znaczenie powyższych zapisów ustaw: <<Przysięgać
lub uroczyście przyrzekać oznacza wzywać Boga na świadka tego, co się twierdzi.
Oznacza odwoływanie się do prawdomówności Bożej jako do rękojmi swojej własnej
prawdomówności. Przysięga angażuje imię Pańskie. Niewłaściwe używanie imion świętych
jest grzechem krzywoprzysięstwa. Krzywoprzysięstwo wzywa Boga, by był świadkiem
kłamstwa. Drugie przykazanie zakazuje krzywoprzysięstwa.
Wierność wymaga spełnienia danego słowa i obietnicy. To zobowiązanie jest tym
większe, gdy ktoś obiecuje coś pod przysięgą albo bierze Boga na świadka, że
dotrzyma przyrzeczenia. <<Przyrzeczenia dawane innym w imię Boże angażują
cześć, wierność, prawdomówność i autorytet Boga. Powinny one być dotrzymywane
w duchu sprawiedliwości. Niewierność przyrzeczeniom jest nadużyciem imienia Bożego
i w pewnym sensie czynieniem Boga kłamcą. <<Wiarołomcą jest ten, kto pod
przysięgą składa obietnicę, której nie ma zamiaru dotrzymać, lub ten, kto złożywszy
pod przysięgą obietnicę, nie dotrzymuje słowa. Wiarołomstwo jest poważnym brakiem
szacunku względem Pana wszelkiego słowa. >>
W XVII wieku na Śląsku, przynajmniej wokół stolicy Śląska Wrocławia, za krzywoprzysięstwo
karano obcięciem palców prawej ręki.
Dzisiaj zgodnie art. 233. kodeksu karnego, kto zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę,
czyli składa fałszywe zeznania, w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu
prowadzonym na podstawie ustawy podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Warunkiem odpowiedzialności jest uprzedzenie przez przyjmującego zeznanie o odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych zeznań lub złożenie przez składającego zeznanie
przyrzeczenia, którego treść zawiera art. 188. kodeksu postępowania karnego:
<<
Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście,
że będą mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome. >>
Warto zauważyć, że karze pozbawienia wolności do lat 3 zgodnie z art. 231. kodeksu
karnego podlega także niewspółmiernie bardziej od przeciętnego obywatela odpowiedzialny
funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając
obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
Kary za składanie fałszywych zeznań pomimo złożonego przyrzeczenia orzekane są
rzadko. Funkcjonariusze publiczni wyjątkowo bywają karani za działanie na szkodę
interesu publicznego lub prywatnego przez niedopełnienie obowiązków. Kary za
krzywoprzysięstwo i wiarołomstwo nigdy nie dosięgają posłów, senatorów, prezydentów,
premierów, ministrów, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i radnych. Pewnie
dlatego, że wierność przysięgom i ślubowaniom wielu osób sprawujących funkcje
publiczne dopiero teraz jest tak wyraźnie dostrzegalna. Stanowi jasne tło, na
którym coraz bardziej wyróżniają się ciemne plamy krzywoprzysięstwa i wiarołomstwa
na szkodę Polski i Polaków.
Z Panem Bogiem
dr Zbigniew Hałat