Papież Leon XIV: Nie można mówić o Europie bez chrześcijaństwa

Robert Schuman pozostawia dzisiejszej Europie przede wszystkim przesłanie pokoju – mówił papież Leon XIV, nawiązując do postaci jednego z Ojców Europy. Podczas spotkania „U korzeni Europy – dla pokoju i jedności” w Centrum Kongresowym im. Roberta Schumana w Metzu Papież wskazał, że kontynent potrzebuje dialogu, poszanowania prawa międzynarodowego i „twórczych wysiłków” na rzecz pokoju. Młodych wezwał, by nie bali się przyszłości, zakładania rodzin i służby dobru swoich wspólnot.

Chrześcijańskie korzenie Europy

Papież Leon XIV wskazał, że Europę należy rozumieć przede wszystkim jako rzeczywistość kulturową i historyczną, zanim ujmie się ją w kategoriach geograficznych. Jej tożsamość kształtowała się przez kolejne epoki i spotkania różnych kultur.

„Europa rozkwitała i rozwijała się wtedy, gdy potrafiła czerpać z najlepszych elementów swojej przeszłości i – dzięki spotkaniu z drugim – nadawać im nowe i twórcze formy” – powiedział Ojciec Święty.

Papież Leon XIV przypomniał szczególną rolę św. Benedykta i monastycyzmu w kształtowaniu kontynentu. Wskazał na pomoc ubogim, chorym i starszym, rozwój wychowania, uniwersytetów, szpitali, medycyny, nauki, prawa, architektury oraz organizacji miast i państw.

„Bez tego monastycznego podłoża cywilizacja europejska, jaką znamy, nie mogłaby istnieć” – podkreślił następca św. Piotra.

Papież Leon XIV zaznaczył, że chrześcijaństwo jest jednym z podstawowych źródeł europejskiej cywilizacji.

„Nie można zatem mówić o Europie, nie wspominając o chrześcijaństwie” – zaznaczył Ojciec Święty.

Przywołując Schumana, papież Leon XIV wskazał także na wpływ chrześcijaństwa na rozumienie równości ludzi, godności pracy i relacji społecznych.

Dziedzictwo i dialog

Papież odwołał się również do Alcide De Gasperiego i jego przekonania o istnieniu wspólnego dziedzictwa europejskiego. Podkreślił, że przypominanie o długu kultury europejskiej wobec chrześcijaństwa nie jest przejawem wykluczającego kryterium wyznaniowego. Pozwala natomiast lepiej zrozumieć, że otwarcie na transcendencję jest – kontynuował Ojciec Święty –  konstytutywnym wymiarem osoby ludzkiej i żywym źródłem cywilizacji.

Papież Leon XIV mówił też o miejscu Kościołów w państwach europejskich.

„Laickość, która określa funkcjonowanie państw, nie oznacza jedynie bezwyznaniowego charakteru instytucji publicznych, lecz zakłada również rzeczywistą współpracę między stronami” – wyjaśnił Ojciec Święty.

Powrót do źródeł powinien iść w parze z otwarciem na dialog. Pozwala to także odnaleźć równowagę między prawami i obowiązkami oraz ponownie postawić w centrum osobę ludzką i dobro wspólne.

Spotkanie narodów i kultur

Papież Leon XIV odniósł się również do przybywających do Europy ludzi uciekających przed wojną i prześladowaniami albo poszukujących lepszego życia z dala od ubóstwa i nędzy.

Przypomniał swoje słowa z wizyty na Wyspach Kanaryjskich: „Godność ludzka domaga się legalnych i bezpiecznych dróg, ratowania i pomocy, rzeczywistej współpracy w walce z handlarzami ludźmi, skutecznej ochrony ofiar, rzetelnych procesów przyjmowania i integracji oraz polityki, która pozwoli każdej osobie żyć godnie na własnej ziemi”.

Papież zaznaczył jednak, że samo przyjęcie nie wystarcza.

„Przyjąć człowieka oznacza włączyć go we wspólnotę niczym do własnej rodziny, dając mu możliwość rozwijania swoich talentów, zdolności i wrażliwości, a zarazem pomagając mu poznać ducha danego domu” – mówił papież Leon XIV.

Jak dodał, Europa stoi dziś wobec „bezprecedensowego spotkania narodów i kultur”. W ocenie Ojca Świętego wymaga ono z jednej strony twórczego odkrywania na nowo własnych korzeni, z drugiej zaś uważnego wsłuchiwania się w drugiego człowieka.

Robert Schuman i pokój

Centralnym punktem papieskiej refleksji była postać Roberta Schumana. Papież przypomniał, że jego chrześcijańska formacja nauczyła go uznawania równości wszystkich ludzi i godności pracy, a doświadczenie zmieniających się granic – znaczenia prawa międzynarodowego i wartości danego słowa.

„Jakie zatem przesłanie Robert Schuman pozostawia dzisiejszej Europie i światu? Przede wszystkim głębokie pragnienie pokoju” – powiedział Ojciec Święty.

Papież Leon XIV zaznaczył, że wojna ponownie pojawiła się w Europie. Wskazał na potrzebę cierpliwego dialogu, odwagi w podejmowaniu negocjacji oraz gotowości do rezygnacji z niektórych stanowisk w imię nadrzędnego dobra, jakim jest pokój.

Papież przestrzegł zarazem, że dążenia do pokoju nie można utożsamiać z naiwnym irenizmem. Przywołał słowa Schumana: „Pokój na świecie nie mógłby być zachowany bez twórczych wysiłków na miarę grożących mu niebezpieczeństw”.

„Trzeba jednak wystrzegać się złudzenia, że rozwiązaniem jest ponowne zbrojenie” – akcentował następca św. Piotra.

Papież postawił pytanie, czy świat rzeczywiście podejmuje dziś twórcze wysiłki, aby budować pokój, czy jedynie próbuje tamować krwotok wojny i coraz lepiej przygotowywać się do kolejnych konfliktów.

Prawo zamiast dominacji

Papież Leon XIV przypomniał, że Europa w ujęciu Schumana opiera się na poszanowaniu prawa międzynarodowego i zasadzie pacta sunt servanda.

Prawo międzynarodowe i multilateralizm podkreślają rzeczywistą równość państw i stanowią najlepsze antidotum na dążenie do dominacji, które leży u źródeł wszelkich konfliktów.

Papież ostrzegł, że relacje między ludźmi i państwami stają się coraz bardziej barbarzyńskie. Lekceważy się wartość danego słowa, a nawet chlubi kłamstwem i podstępem. Europa może – jego zdaniem – przeciwstawić temu kulturę szacunku dla drugiego oraz doświadczenie rozwiązywania różnic poprzez spotkanie i dialog zamiast konfrontacji.

Apel do młodych

Na zakończenie papież Leon XIV zwrócił się bezpośrednio do młodych, których nazwał powołanymi do budowania Europy dzisiejszej i przyszłej.

„Nie poddawajcie się logice przemocy i ucisku. Miłujcie życie w każdej jego chwili i nie lękajcie się przyszłości!” – zaznaczył Ojciec Święty.

„Nie lękajcie się zakładać rodzin, przyjmować na świat dzieci i bronić godności każdej osoby, od pierwszej chwili życia w łonie matki aż po ostatnie tchnienie. Nie bójcie się niestrudzenie służyć dobru waszych wspólnot, także poprzez zaangażowanie polityczne. Bądźcie budowniczymi wspólnot!” – mówił papież Leon XIV.

Jak dodał, wraz z młodymi Europa, mocno zakorzeniona, będzie nadal rozkwitać i inspirować cały świat.

Karol Darmoros/Vatican News