fot. IPN

Wręczenie nagród „Świadek Historii”

26 czerwca 2014 roku, o godz. 15.00 w Sali Urzędu Rady Miasta Krakowa na pl. Wszystkich Świętych 3-4, odbędzie się po raz kolejny uroczystość wręczenia nagrody „Świadek Historii”.

Nagroda ta jest przyznawana osobom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego w regionie oraz osobom wspierającym pion edukacyjny IPN w dziele edukacji historycznej. Jest nadawana w podziękowaniu za trud przechowywania, gromadzenia i rozpowszechniania wiedzy o najnowszej historii Polski w czasach, kiedy historia współczesna przez władze PRL była wykorzystywana do celów propagandowych.

Dzięki ich pasji docierania do prawdy w tamtych trudnych czasach,udało się pamięć o wielu osobach i faktach zachować od zapomnienia. W tym roku po raz kolejny zostanie ona wręczona w Krakowie, aby uhonorować tych, którym na sercu leżało budowanie szacunku dla narodowej przeszłości. Nagrodę przyznaje Kapituła, której przewodniczącym jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Do tej pory nagrodą zostali uhonorowani: ks. Kardynał Franciszek A. Marcharski, Stanisław Malara, Daniel P. Perchel, Adam Roliński, Władysław Skalski, mjr. Jerzy Wesołowski oraz Kazimierz Cholewa, Bogusław Sonik, Andrzej Jankowski (Kielce), Anna Łakomiec (Kielce), Ks. Władysław Palmowski, Józef Jarno, Zofia Dubjelova (pośmiertnie).

W tym roku nagrodę „Świadek Historii” otrzymają:

Stanisław Handzlik

Małgorzata Janiec

Tadeusz Kowalczyk

Zbigniew Paliwoda

Andrzej Szkaradek

Pelagia Potocka (pośmiertnie)

Podczas uroczystości zostaną zaprezentowane krótkie filmowe życiorysy laureatów w reż. Dariusza Walusiaka.  Uroczystość uświetni występ chóru Krakowskiej Młodej Filharmonii.

Honorowy patronat nad Nagrodą Świadek Historii objął Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Bogusław Kośmider.

Laureaci nagrody Świadek Historii” 2014 r.

Andrzej Szkaradek. Urodzony: 1948 r. Jeden z głównych inicjatorów powstania Instytutu Pamięci Narodowej. Od 1978 r. kolporter „Robotnika”. W NSZZ „S” od 1980 r. Uczestnik strajku okupacyjnego w Ratuszu w Nowym Sączu (styczeń 1981 r.) Zaangażowany
w tworzeniu struktur „S” w województwie nowosądeckim. W dn. 13 grudnia 1981 r. internowany w Załężu, a następnie w Uhercach i w Nowym Łupkowie.
Zwolniony 19 listopada 1982 r. Zaangażowany w tworzeniu MKS Nowy Sącz od początku 1983 r. Inicjator i współtwórca struktur zakładowych podziemnej „S” m.in. w Nowomagu, Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego. W 1983 r. wznowił wydanie „Wiadomości Nowosądeckich”, redaktor i drukarz. Kolporter wydawnictw m.in. „Aktualności”, „Serwisu Informacyjnego”, „Kroniki Małopolskiej”, „Solidarności Walczącej”, „Hutnika”
i „Tygodnika Mazowsze”. Aresztowany za wydanie „Wiadomości Sądeckich” i osądzony
w AŚ w Krakowie, Nowym Sączu i Tarnowie. Zwolniony na mocy amnestii 1 sierpnia 1984 r. Bez zatrudnienia w latach 1984-1989, w tym okresie wielokrotnie zatrzymywany
i poddawany rewizjom; stosowano groźby wobec jego rodziny. Członek ogólnopolskiej Komisji Interwencji i Praworządności „S” od grudnia 1986 r. Do dziś aktywnie kultywuje pamięć o wielkiej idei, jaką była „Solidarność”.

Pelagia Potocka. Urodzona: 1909 r., zmarła: 1994 r. Łączniczka  w Armii Krajowej.
W 1983 r. zatrudniona jako kustosz w Muzeum Czartoryskich, jako osoba zaufana
Marii Ludwiki Czartoryskiej od początku II wojny światowej kierowała muzeum.
Dzięki niej uratowano unikalną i bezcenną kolekcję dzieł sztuki i pamiątek narodowych. Swoją prace spisała w „Dzienniku wydarzeń w Muzeum X.X. Czartoryskich”. Interweniowała u gubernatora Hansa Franka w sprawie „Dzwonu Zygmunta”,
który miał zostać przetopiony, przekonała Niemców, że dzwon symbolizuje kulturę niemiecką, ponieważ został wykonany w Norymberdze(!). Ukrywała na strychu swego pałacu dzieci żydowskie, a na pierwszym piętrze znajdowała się siedziba Wermachtu.
W stanie wojennym dawała schronienie młodzieży ściganej przez milicję. W okresie powojennym prowadziła nasłuchy Radia Wolna Europa i Głosu Ameryki,
uzyskane wiadomości kolportowała w formie ulotek. W okresie Solidarności mimo podeszłego wieku włączyła się w jej działalność. Została odznaczona pośmiertnie w 2007 r. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Niezwykła osoba dająca niezwykłe świadectwo obywatelskiej postawy, typowej dla środowiska, z którego wyszła.

Stanisław Handzlik. Urodzony: 1943 rok. Członek NSZZ Solidarność na terenie
Huty im. Lenina. Wiceprzewodniczący Komisji Robotniczej Hutników „S” Hil, współredagował „Biuletyn Informacyjny Hutników. Działacz Krakowskiego KO „S”; współtwórca Krakowskiej Fundacji Komunikacji Społecznej. Współorganizator strajku
w Hucie oraz działań podziemnych struktur związku. Uczestniczył w strajku
w Hucie im. Lenina na przełomie maja i kwietnia 1988 roku, po jego pacyfikacji był zwolennikiem kontynuacji protestu w formie strajku absencyjnego. Prześladowany, zatrzymywany i przesłuchiwany, skazany na 4 lata więzienia w sierpniu 1982 roku, zwolniony z pracy z zakazem powtórnego zatrudnienia. Obecnie działa na rzecz ocalenia dziedzictwa Solidarności, członek Stowarzyszenia Sieć Solidarności. W 2013 roku współorganizator jubileuszu 30-lecia  Duszpasterstwa Hutników w Nowej Hucie

 

Małgorzata Janiec. Urodzona: 1949 r. Członek-założyciel NSZZ „Solidarność”.
Zastępca przewodniczącego Komisji Zakładowej  NZSS „Solidarność” w Spółdzielni Mieszkaniowej „Wspólnota”, a następnie członka Komisji Rewizyjnej NSZZ „Solidarność” Regionu Małopolska. Brała udział w kolportażu publikacji i wydawnictw podziemnych.
W jej mieszkaniu w czasie stanu wojennego zabezpieczono dokumenty i pieczątki związkowe. Jest prezesem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” Obszar Południowy
w Krakowie. Reprezentuje tę organizację w Małopolskiej Radzie Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych
w Krakowie. Współpracownik Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.  Wygłasza w nim prelekcje dotyczące Polskiego Państwa Podziemnego. Współredaktor „Orła Białego”. Odznaczona: Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem II Obrony Lwowa rozpoczętej w 1939 r. oraz Krzyżem Zrzeszenia „WiN”. Zaangażowana w prace organizacji kombatanckich oraz w wychowanie obywatelskie i patriotyczne młodego pokolenia.

 

Zbigniew Paliwoda. Urodzony w 1926 r. w Krakowie. Żołnierz 6 krakowskiej kompanii należącej do zgrupowania Józefa Kurasia „Ognia”. Jeden z ostatnich (ostatni?) żyjących uczestników akcji rozbicia więzienia św. Michała w Krakowie. Przez lata zajmował się sprawami kombatantów z okresu podziemia wojennego i powojennego. Niestrudzony uczestnik spotkań z młodzieżą, mimo kłopotów z poruszaniem się wciąż uczestniczący
w przywracaniu pamięci o żołnierzach podziemia powojennego. Rzeczywiście niezmordowany świadek historii. Przywiązany do wielkich tradycji walk Polaków
o wolność Ojczyzny niestrudzenie przypomina o wartościach patriotycznych
i obywatelskich, które powinny kształtować polską dumę.

Tadeusz Kowalczyk. Zawodowo: nauczyciel, rolnik, pszczelarz. Wychowywany w tradycji ruchu ludowego. Za próbę ucieczki na Zachód w 1950 roku skazany na 16 lat więzienia.
Po zwolnieniu od 1951, pracownik drukarni, PKS kamieniołomów. Po zdaniu matury
i odbyciu kursu pedagogicznego – nauczyciel w liceum w Kielcach, a następnie w szkole podstawowej w Bielinach. W latach 70 studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim.
Od roku 1980 działacz NSZZ ‘Solidarność’ Rolników Indywidualnych – od listopada 1981 roku przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego RI w Kielcach. W stanie wojennym ukrywał się do 2.01.1983 r., (druk i kolportaż podziemnych druków). Nawiązał kontakty
z pp. Z. Z. Romanewskim. Po ujawnieniu kontynuował działalność opozycyjną
w duszpasterstwie rolników współpracował z ks. Bijakiem z Wilanowa. W 1987 brał udział
w reaktywowaniu Tymczasowej Rady Krajowej Związku (skarbnik). Po 1989 roku został wybrany dwukrotnie posłem (kadencje: X i I). Odznaczenia: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Polonia Restituta. Wierny tradycji niepodległościowej, czynnie uczestniczy w przekazywaniu swojej wiedzy kolejnym pokoleniom.

RIRM/ IPN

drukuj