Żołnierze „Sikory”

Pluton "Sikora" wywodził się ze sformowanego w konspiracji zawiązku Pułku
Narodowych Sił Zbrojnych im. gen. Władysława Sikorskiego. Pułk znajdował się pod
ideowym patronatem Stronnictwa Narodowego (części związanej z Karolem
Stojanowskim) i składał się głównie z żołnierzy NSZ wysiedlonych z Poznańskiego
oraz Łódzkiego. Wiosną 1944 r. wszedł w skład AK. Jego konspiracyjnym dowódcą
był zawodowy oficer – mjr Leon Nowakowski "Tadeusz Lig", w Powstaniu twórca i
pierwszy dowódca śródmiejskiego Zgrupowania "Chrobry II".

W czasie walk powstańczych zawiązek pułku stacjonował w Śródmieściu przy ul.
Czackiego 3/5 w siedzibie Naczelnej Organizacji Technicznej. Jego dowódcą był
ppłk Lucjan Trzebiński "Dowoyno". Ze względu na brak broni pułk pełnił funkcję
jednostki zapasowej. W połowie sierpnia wyodrębniono z niego kadrową grupę
podchorążych pod dowództwem pchor. Jana Podhorskiego "Zygzaka", która we
wrześniu otrzymała zadanie przebicia się poza Warszawę i przejścia na zachód. W
pełni wyekwipowany i dosyć dobrze uzbrojony oddział przeszedł do rejonu
Warszawa-Południe, po drodze wchłaniając wszystkich napotkanych NSZ-owców – na
ul. Hożej dołączyła grupka ppor. Henryka Czapczyka "Mirskiego". Jemu, jako
najstarszemu stopniem, przypadło dowództwo. W sumie pluton liczył 27 żołnierzy
(w tym kilka łączniczek-sanitariuszek). Po przeprowadzeniu rozpoznania dowództwo
plutonu doszło do wniosku, że przebicie poza Warszawę jest niemożliwe. W tej
sytuacji pododdział podporządkował się dowódcy odcinka mjr. Stefanowi
Jastrzębskiemu "Miłoszowi". W ramach batalionu "Miłosz", m.in. na odcinku 2.
kompanii "Ziuk", był wykorzystywany do wsparcia, jako służba wartownicza oraz
jako służba patrolowa i nadzorcza. Po kapitulacji Powstania niemal cały oddział
zgłosił się na ochotnika do służby w kompanii "A" batalionu
osłonowo-ewakuacyjnego pod dowództwem por. Edwarda Ładkowskiego "Kulawego". W
ramach kompanii "A" patrolowano teren, pomagano ewakuować szpitale oraz ludność
cywilną. Na zlecenie dowództwa inwentaryzowano i opisywano stan zniszczenia
budynków w Śródmieściu.

Sebastian Bojemski