10 kluczy papieskiej podróży do Portugalii

Portugalia stara się zrobić wszystko, aby rozpoczynająca się dziś
czterodniowa papieska wizyta wypadła jak najlepiej. Ponad 2000 dziennikarzy z 24
krajów będzie informowało o jej przebiegu w Lizbonie, Fatimie i Porto.
Zmobilizowano służby porządkowe i medyczne. W szkołach i na uniwersytetach
zostały odwołane zajęcia. Z okazji tej podróży ukazała się kolekcja znaczków
przedstawiająca Papieży, którzy odwiedzili Portugalię.

1. Pielgrzymka do jednego z głównych epicentrów
katolicyzmu
Benedykt XVI odwiedza, bez pośpiechu, ale planowo,
główne miejsca i sanktuaria świata katolickiego. Ziemia Święta, Aparecida,
Mariazell, Lourdes, Częstochowa, San Giovanni Rotondo oraz inne włoskie
sanktuaria, ostatnia wizyta w katedrze w Turynie, aby pomodlić się przed świętym
Całunem. Pielgrzymki w te miejsca poprzedziły wizytę w Fatimie, główny i
podstawowy cel jego podróży do Portugalii. Benedykt XVI, jako dobry pasterz,
zdaje sobie sprawę z wagi i znaczenia tych miejsc, z miłości, jaką otaczają je
tysiące wiernych na całym świecie. Ma świadomość, jakie znaczenie posiadają one
dla katolicyzmu lokalnego i powszechnego oraz znaczenie religijności ludowej.
Ponadto jak mało kto zna istotę i wydźwięk ewangeliczny tych miejsc.

2. Rocznica beatyfikacji dzieci fatimskich
13 maja 2010
r. przypada dziesiąta rocznica beatyfikacji Hiacynty i Franciszka. One oraz
Sługa Boża Łucja dos Santos to troje dzieci, trzej pastuszkowie, którzy byli
świadkami objawień Maryjnych w Fatimie w 1917 roku. W historii religijnej i
społecznej Portugalii te objawienia stanowią istotny punkt, a jednocześnie
zaznaczają się mocno w historii Kościoła powszechnego XX wieku. Od 1917 roku
Fatima stała się jednym z głównych miejsc chrześcijaństwa i pobożności, które
wywarło i wywiera silny wpływ poza granicami Portugalii.

3. Papież znawcą fatimskiego orędzia
Benedykt XVI jest
jednym z głównych znawców tradycji fatimskiej. Będąc prefektem Kongregacji Nauki
Wiary, w oficjalnym komentarzu teologicznym wyjaśnił znaczenie i wymiar Trzeciej
Tajemnicy Fatimskiej. Zna dobrze istotę całego przesłania objawień, ich
nieustannej aktualności, proroczego charakteru i apelu do ludzkości.

4. Nawrócenie i nadzieja
„Z Tobą kroczymy w nadziei.
Chrześcijaństwo mądrością i misją” – takie jest hasło papieskiej wizyty
apostolskiej. Chodzi o nadzieję, której tak bardzo potrzeba zarówno w życiu
społecznym i publicznym kraju, jak i samemu Kościołowi w chwilach, gdy wydaje
się być w wyraźnej stagnacji. Nawrócenie i nadzieja to serce orędzia fatimskiego
i motyw przewodni papieskiej podróży: „Z Fatimy – wskazał Jan Paweł II, a
przypomnieli o tym portugalscy biskupi podczas przygotowań do przyjazdu
Benedykta XVI – promieniuje na cały świat przesłanie nawrócenia i nadziei;
przesłanie, które, zgodnie z wiarą chrześcijańską, jest głęboko zanurzone w
historię… Wołanie, jakie Bóg kieruje do nas za pośrednictwem Świętej Dziewicy,
zachowuje, nawet dzisiaj, nienaruszoną aktualność”.

5. Po śladach poprzedników
Benedykt XVI będzie trzecim
Papieżem, który pielgrzymuje do Fatimy. Zrobił to już wcześniej jako kapłan,
biskup i kardynał, a teraz dokona tego jako Pasterz Kościoła powszechnego. Już w
1967 r., w tym samym czasie, do Fatimy udał się Paweł VI, który odnowił
poświęcenie Niepokalanemu Sercu Maryi podczas obchodów 50-lecia objawień
Maryjnych. Jan Paweł II, którego życie, posługę i cudowne ocalenie z zamachu w
1981 r. Boża Opatrzność złączyła tak ściśle i w sposób tajemniczy z Fatimą,
przybył do tego miejsca trzykrotnie: w 1982, 1991 i 2000 roku. Podczas
ostatniego pobytu beatyfikował Hiacyntę i Franciszka oraz ogłosił, że ujawni
Trzecią Tajemnicę Fatimską. Ta beatyfikacja była przewidziana na 9 kwietnia w
Rzymie, ale na wyraźne życzenie Jana Pawła II i decyzją podjętą prawie w
ostatniej chwili ostatecznie odbyła się w Fatimie 13 maja, w dniu tak wiele
znaczącym dla polskiego Papieża.

6. Kraj katolicki
Według ostatnich danych statystycznych,
jakie zostały opublikowane przed przyjazdem Ojca Świętego, 88,3 proc. ludności
Portugalii deklaruje się jako katolicy. Stanowi to 9,4 mln w ponad
10,5-milionowym kraju. Pierwsza ewangelizacja tych terenów dokonywała się
jeszcze w okresie rzymskim, podobnie jak w sąsiedniej Hiszpanii. Obecnie Kościół
portugalski dzieli się na 21 jednostek kościelnych. Posiada 52 biskupów, 2825
kapłanów diecezjalnych, 972 zakonnych, 212 diakonów stałych, 312 braci zakonnych
i 5695 sióstr zakonnych. W wyższych seminariach przygotowuje się do kapłaństwa
444 seminarzystów, zaś w niższych uczy się 279. 594 osoby należą do instytutów
świeckich. Liczba parafii wynosi 4389. Ponadto istnieje 2878 ośrodków
duszpasterskich. Kościół katolicki w Portugalii posiada 703 przedszkola i szkoły
podstawowe, 80 gimnazjów oraz 26 ośrodków nauczania wyższego i uniwersyteckiego.
Ponadto prowadzi 34 szpitale, 155 ośrodków zdrowia, 799 domów opieki dla osób
starszych i kalek, 663 sierocińce, 52 poradnie rodzinne i ośrodki ochrony życia,
464 ośrodki wychowania specjalnego i reedukacyjnego oraz 168 instytucji
społeczno-charytatywnych.
Obecnie premierem Portugalii jest socjalista José
Sócrates, natomiast prezydentem Aníbal Cavaco Silva z tzw. centroprawicy.
Podczas pięciu lat rządów socjalistów José Sócrates przeforsował szereg ustaw
laickich, jak aborcja lub „małżeństwa homoseksualne”. Bez wątpienia wzorem do
naśladowania w tym względzie była Zapaterowska Hiszpania.

7. Kraj misyjny
Portugalia zarządzała przez wieki (w
kilku wypadkach nawet jeszcze kilkadziesiąt lat temu) ważnymi koloniami, które
także ewangelizowała. Dwie najważniejsze to bez wątpienia Brazylia i Angola.
Obydwa te kraje Benedykt XVI już odwiedził: pierwszy w maju 2007 r., drugi w
marcu 2009 roku. Działalność ewangelizacyjna Portugalii, choć nie osiągnęła
poziomu Hiszpanii, jest jednym z motywów jej chwały. Choć trzeba przyznać, że
dzisiaj ta historia jest raczej zapomniana czy mało podkreślana przez
portugalski katolicyzm.

8. Państwo na rozdrożach
Postęp i dobrobyt ekonomiczny
ostatnich dziesięcioleci oraz korzyści płynące z wstąpienia do Unii Europejskiej
są zagrożone bardzo poważnym kryzysem ekonomicznym, jaki przeżywa obecnie
Portugalia. Dwie główne partie polityczne zawarły porozumienie, aby zwalczać
kryzys. W kraju odczuwalne są również silne powiewy sekularyzmu. Otwarcie na
Europę i świat po wiekach izolacji na Półwyspie Iberyjskim z jednej strony
ubogaciło Portugalię na płaszczyźnie ludzkiej, kulturalnej i społecznej, ale z
drugiej zderzyło się z jej religijną duszą i tradycją katolicką.

9. Aktualne wyzwania Kościoła w Portugalii
Lepsze,
bardziej stałe, przenikające i szersze wychowywanie w wierze – oto jedno z
największych wyzwań, jakie stoi przed portugalskim Kościołem. Cztery wielkie
cele postawili sobie portugalscy księża biskupi, mając na uwadze papieską
podróż: „Ożywić naszą wiarę poprzez bardziej świadome spotkanie ze Słowem Bożym,
dając naszym wspólnotom oblicze misyjne. Dynamizować naszą nadzieję, abyśmy
mogli otworzyć drogi do rozwiązania trudności i kryzysu, jakiego doświadcza
nasze społeczeństwo. Orzeźwić naszą miłość, dając większą spójność niezliczonym
przestrzeniom solidarności i asystencji społecznej, jako odpowiedź na dramaty
społeczeństwa, szczególnie w przypadku nowych form ubóstwa. Umocnić naszą
jedność poprzez wspólny projekt duszpasterski, przyjęty przez wszystkie
wspólnoty, w celu odpowiedzenia na wyzwania sekularyzacyjne i świeckie, w jakich
żyjemy”.

10. Cztery pielgrzymkowe dni
Wizyta Benedykta XVI w
Portugalii będzie, oprócz przewidzianej w Wielkiej Brytanii, najdłuższą, jaką
Ojciec Święty odbędzie w 2010 roku. Podróż obejmuje 4 dni i ma w programie 11
spotkań publicznych wraz z przemówieniami. Benedykt XVI przybędzie na
międzynarodowe lotnisko Portela w Lizbonie dzisiaj o godz. 11.00. Oficjalna
ceremonia powitania odbędzie się w klasztorze Hieronimów w centrum stolicy.
Następnie Papież złoży wizytę prezydentowi republiki w pałacu Belem. Tego samego
dnia po południu o godz. 18.45 Benedykt XVI będzie przewodniczył Mszy św. na
lizbońskim Terreiro do Pa?o, w której weźmie udział ok. 200 tys. osób.
W
środę, 12 maja, w Centrum Kulturalnym Belem Ojciec Święty spotka się ze
środowiskiem kultury o godz. 10.00. Dwie godziny później przyjmie w nuncjaturze
apostolskiej premiera rządu José Sócratesa. Po obiedzie uda się helikopterem do
Fatimy. Po południu o godz. 17.30 nawiedzi kaplicę objawień, a następnie o godz.
18.00 odmówi Nieszpory z kapłanami, osobami zakonnymi, diakonami i
seminarzystami w nowym kościele pw. Najświętszej Trójcy. Wieczorem o godz. 21.30
pobłogosławi świece do codziennej procesji nocnej podczas odmawiania
Różańca.
13 maja Benedykt XVI odprawi Mszę św. o godz. 10.00 na placu przed
sanktuarium, a po południu odbędzie dwa ważne spotkania: z przedstawicielami
organizacji duszpasterstwa społecznego i z biskupami Portugalii.
W piątek, 14
maja, o godz. 8.40 Ojciec Święty opuści Fatimę i uda się helikopterem do Porto,
drugiego co do wielkości miasta Portugalii. Tutaj na wielkim placu na Avenida de
los Aliados przed południem będzie przewodniczył kolejnej Mszy Świętej. O godz.
13.30 odbędzie się ceremonia pożegnania na lotnisku w
Porto.

o. Marek Raczkiewicz CSsR