Gaza wciąż odczuwa skutki inwazji

Z o. dr. Jerzym Krajem OFM, gwardianem klasztoru franciszkanów w Betlejem,

rozmawia Mariusz Bober

Rok po spacyfikowaniu Strefy Gazy przez wojska izraelskie sytuacja mieszkańców tych terenów jest wciąż tragiczna. Czy jest szansa na to, by tamtejsi chrześcijanie mogli spokojnie spędzić Święta Bożego Narodzenia?

– Konflikt w Strefie Gazy, w wyniku którego zginęło wielu mieszkańców tych terenów, w tym setki dzieci, spowodował też zniszczenie domów, szkół i szpitali. W ten sposób zamienił święto celebrujące życie – w żałobę i rozpacz. Skutki tamtych tragicznych tygodni sprzed roku są wciąż widoczne w życiu ludności Gazy. Dlatego łaciński patriarcha Jerozolimy Fouad Twal zaapelował: „Także w tym roku zjednoczmy się w ufnej modlitwie do Boga Pokoju oraz otoczmy solidarnością tych, którzy cierpią”. Zaprosił również wiernych z Gazy do uczestnictwa w uroczystościach świątecznych w Betlejem. Zaproszenie przekazał chrześcijanom podczas świątecznej wizyty w parafii katolickiej liczącej ok. 200 wiernych w Gazie w IV niedzielę Adwentu. Towarzyszyli mu przedstawiciele europejskich organizacji charytatywnych, które chcą utworzyć „mosty solidarności” pomiędzy Strefą Gazy i stu europejskimi miastami gotowymi uczcić Boże Narodzenie konkretnym wsparciem tamtejszej ludności.

Są szanse na to, by chrześcijanie z Gazy mogli wziąć udział w uroczystościach w Betlejem?

– Promykiem nadziei dla mieszkańców Gazy może być zapowiadana przez wojskowe dowództwo izraelskie możliwość otwarcia na okres świąteczny przejść granicznych Strefy właśnie w celu umożliwienia chrześcijanom odwiedzenia Betlejem i celebrowania świąt w Grocie Narodzenia. Prawdopodobnie jest to wynik starań Kościołów chrześcijańskich Ziemi Świętej o złagodzenie blokady Gazy i zapewnienie chrześcijanom dostępu do miejsc świętych.

Czy przygotowania do Świąt Bożego Narodzenia przyczyniają się do wyciszenia licznych konfliktów wstrząsających Ziemią Świętą?

– W Betlejem w tych dniach nikt nie myśli o konfliktach. Najczęściej w rozmowach i życzeniach pojawia się kwestia pokoju oraz nadziei, że Święta Bożego Narodzenia nie staną się jedynie okazją do przypomnienia światu o kwestii palestyńskiej. Dziennikarze i fotoreporterzy opowiadają głównie o konflikcie politycznym i relacjonują liczne międzynarodowe inicjatywy promujące ideę pokoju. Są one godne podkreślenia, jak na przykład koncert „Na rzecz Życia i Pokoju” (For Life and Peace) organizowany już po raz dziewiąty w okresie Bożego Narodzenia w Betlejem i w Jerozolimie. W koncercie, który odbył się w poniedziałek, 21 grudnia, w odnowionym franciszkańskim kościele pw. św. Katarzyny przy Bazylice Narodzenia, oprócz artystów włoskich wzięli udział również muzycy izraelscy i palestyńscy. W tych inicjatywach promujących solidarność i przyjaźń pomiędzy narodami Ziemi Świętej często na drugi plan schodzi aspekt religijny tajemnicy Bożego Narodzenia, której nie można ograniczać do perspektywy społecznej i politycznej. Przyjście Chrystusa jest czytelnym znakiem Przymierza, które Bóg ofiaruje ludziom. Ten dar miłości, za który należy chwalić Boga w niebie, stanowi fundament i gwarancję pokoju na ziemi.

Czy obecnie w Betlejem jest bezpiecznie?

– Betlejem mimo przeżywanych trudności ekonomicznych i izolacji politycznej, podkreślonej otaczającym je izraelskim murem, jest raczej dobrze przygotowane do tegorocznych świąt. Kiedy pielgrzymi, a zwłaszcza dziennikarze pytają, czy jest tu bezpiecznie, żartobliwie odpowiadam: „Przyjedźcie i zobaczcie!”. Nie zapominamy absolutnie o istniejącym konflikcie, którego konsekwencje w mniejszym lub większym stopniu odczuwają wszyscy mieszkańcy tej ziemi, ale który nie dotyka bezpośrednio turystów czy pielgrzymów. Zarówno Izraelczycy, jak i Palestyńczycy dokładają wszelkich starań, by z jak najlepszej strony pokazać obecną sytuację społeczną i zaprosić do odwiedzenia Ziemi Świętej. O negatywnych skutkach trwającego konfliktu, odczuwanych przede wszystkim przez palestyński naród, przypomnieli we wspólnej deklaracji niektórzy hierarchowie Kościołów chrześcijańskich Ziemi Świętej. Wśród sygnatariuszy dokumentu znalazł się między innymi ks. abp Michel Sabbah – emerytowany łaciński patriarcha Jerozolimy, oraz biskupi – prawosławny i luterański. Zaapelowali oni o zakończenie okupacji terytoriów palestyńskich oraz zniesienie embarga nałożonego przez Izrael wobec gospodarki Palestyny. Hierarchowie przypomnieli, iż „bezpośrednią konsekwencją okupacji jest izraelski mur postawiony na palestyńskim terytorium, całkowita izolacja Strefy Gazy, nielegalne osiedla izraelskie, upokorzenia przeżywane przez Palestyńczyków na punktach kontrolnych, utrudnienia w dostępie do miejsc świętych, nierozwiązana kwestia uchodźców, problem palestyńskich więźniów w Izraelu oraz niemoc wspólnoty międzynarodowej wobec tragedii palestyńskiego narodu”.

W jakich uroczystościach będą mogli uczestniczyć pielgrzymi podczas tegorocznych świąt w Mieście Chleba?

– Program uroczystości Bożego Narodzenia w Betlejem ma wielowiekową tradycję. O godz. 14.00 łaciński Patriarcha Jerozolimy przybędzie na główny plac zwany placem Żłóbka. Dostojnego Gościa powitają przedstawiciele władz miasta i instytucji katolickich, duchowieństwo oraz mieszkańcy. Ingres jest okazją do radosnej manifestacji chrześcijańskiej społeczności Betlejem, która stanowi ok. 30 proc. mieszkańców miasta. Ksiądz abp Fouad Twal zostanie uroczyście wprowadzony do franciszkańskiego kościoła św. Katarzyny, przejdzie przez bazylikę bizantyńską, w której katolicy od 250 lat nie mają prawa do sprawowania Liturgii. Po ceremonii powitania zostaną odprawione pierwsze Nieszpory Narodzenia Pańskiego, a następnie odbędzie się procesja do Groty Narodzenia. W Pasterce weźmie udział prezydent Autonomii Palestyńskiej z liczną delegacją rządową.

W tym roku pielgrzymujący do miasta narodzin Chrystusa znajdą w mieście pewne nowości. Jedna z nich powstała przy udziale Polaków, w tym słuchaczy Radia Maryja. Może Ojciec powiedzieć coś więcej na ten temat?

– W tegoroczne święto Ofiarowania Pańskiego wystosowałem apel z prośbą o pomoc w znalezieniu funduszy na nowe oświetlenie franciszkańskiego kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Betlejem. Kilkumiesięczna akcja poszukiwania dobroczyńców gotowych przeznaczyć na nowe światło w betlejemskim sanktuarium swój wdowi grosz udowodniła, że Polakom bliska jest tajemnica Bożego Narodzenia, że kochają Betlejem oraz darzą zaufaniem franciszkanów sprawujących tu posługę prawie od początku istnienia zakonu. Do naszej inicjatywy włączyło się wiele dobrych i życzliwych serc, wspierając nas modlitwą, służąc radą w projektowaniu, wspomagając ofiarami złożonymi na „światło w Betlejem” oraz zaangażowaniem w realizację remontu świątyni. Jak w każdym dobrym dziele, pierwszym naszym Dobroczyńcą jest sam Pan Bóg, który natchnął nas do podjęcia tego wyzwania, błogosławił i dał zdrowie oraz siły do zakończenia niełatwego przedsięwzięcia. Największy odzew wywołały moje felietony wygłoszone na antenie Radia Maryja i w Telewizji Trwam oraz opublikowane w „Naszym Dzienniku”. Jeśli dziś mamy nowe oświetlenie w Betlejem, to jest to w dużej części zasługa ofiarności – często anonimowej – Rodziny Radia Maryja.

Zakończył się już remont kościoła św. Katarzyny…

– W sobotę, 28 listopada tego roku, dziesięciu wolontariuszy wracało do Polski z satysfakcją dobrze wykonanej pracy zakończonej w rekordowo szybkim tempie. Ofiarodawcom, wolontariuszom oraz ich pracodawcom, którzy podjęli się remontu kościoła w Betlejem, należą się słowa wdzięczności, mamy wobec nich modlitewny dług. Widok odnowionego kościoła wzbudza zachwyt. Gra świateł w odmalowanej świątyni daje bardzo piękny efekt. Biały sufit z żebrowaniami w kolorze złotym oraz ściany w odcieniu jasnego beżu nadają całości radosny, świąteczny wygląd. Zakończony dzięki Bożej pomocy i ofiarności wielu dobrych ludzi remont betlejemskiej świątyni upamiętnia marmurowa tablica umieszczona na ścianie kościoła św. Katarzyny. Widnieje na niej następujący napis w języku łacińskim: „Rok Pański 2009/ Jubileusz Braci Mniejszych/ 1209 – 800 lat w świecie/ 1309 – 700 lat w mieście Betlejem/ W jubileuszowym roku/ kościół św. Katarzyny/ został odnowiony/ dzięki ofiarnej pomocy/ Komisariatu Ziemi Świętej w Krakowie/ PPH Elekroinstal Stanisława Osmendy z Miechowa/ ZRB Macieja Knutel z Krakowa/ Rodziny Radia Maryja z Polski”.

Czego życzyć mieszkańcom Ziemi Świętej, czego można życzyć dzisiejszemu światu?

– W encyklice o nadziei chrześcijańskiej (Spe salvi) Ojciec Święty Benedykt XVI przypomniał słowa św. Grzegorza z Nazjanzu, który napisał, że „w chwili, w której trzej Królowie, prowadzeni przez gwiazdę, adorowali nowego Króla Chrystusa, nastąpił koniec astrologii, gdyż od tej pory gwiazdy poruszają się po orbitach wyznaczonych przez Chrystusa…” (n. 5). Aby zapanował pokój, którego życzę zarówno mieszkańcom Ziemi Świętej, jak i dzisiejszemu światu, powinniśmy wszyscy „poruszać się po orbicie wyznaczonej przez Chrystusa”. Na zakończenie pozwolę sobie zacytować słowa bożonarodzeniowego orędzia o. Pierbattisty Pizzaballego, kustosza Ziemi Świętej, w którym czytamy: „Czasem czujemy się bezsilni, ograniczeni, pozbawieni perspektyw, zranieni, upokorzeni, małej wiary, zmieszani, wystraszeni, niezdolni do jakiegokolwiek ruchu w kierunku szczęścia i pokoju. Także do nas mówią aniołowie objawiający się w noc Bożego Narodzenia: 'Nie lękajcie się!'”.

Dziękuję za rozmowę