Zakwaszenie oceanów drastycznie zmniejsza mózgi kałamarnic

Spowodowane przez dwutlenek węgla zakwaszenie oceanów może spowodować zmniejszenie nawet o połowę mózgów najinteligentniejszych bezkręgowców w oceanach – kałamarnic. Zwierzęta te mają z tego powodu trudności ze znajdowaniem pożywienia.

Naukowcy z kanadyjskiego Acadia University donoszą o kolejnym skutku zakwaszenia oceanów, które następuje w wyniki rosnącego stężenia dwutlenku węgla w wodzie. Jak zauważyli, prowadzi ono do zmniejszania się mózgów kałamarnic nawet o 50 proc. Zmiana dotyczy całego mózgu, ale przede wszystkim ośrodków wzrokowych, przez co kałamarnicom dużo trudniej jest zdobywać pożywienie.

– Głowonogi są powszechnie uważane za jedną z najinteligentniejszych grup zwierząt żyjących w oceanie – podkreśla dr Garett Allen z Acadia University, autor badania przedstawionego w trakcie SEB Conference 2026.

Naukowcy dodają, że podklasa głowonogów Coleoidea, obejmująca właśnie kałamarnice, mątwy i ośmiornice, jest uważana za najinteligentniejsze bezkręgowce na Ziemi – zwierzęta te mają liczbę neuronów podobną do psów.

Teraz badacze poinformowali, że w nowym badaniu kałamarnice rafowe z gatunku Sepioteuthis lessoniana, hodowane od wyklucia w warunkach podwyższonego stężenia rozpuszczonego dwutlenku węgla, wykazywały istotne zmiany w fizjologii mózgu. W przeprowadzonym eksperymencie w jednym zbiorniku zakwaszenie wód miało poziom typowy dla obecnych oceanów (pH 8,2), a w drugim – odpowiadało prognozom na 2100 rok (pH 7,8). Objętość mózgu kałamarnic malała aż o 49 proc. w porównaniu z grupą kontrolną.

– Od razu zauważyłem, że ich mózgi były o połowę mniejsze. Musiałem sprawdzić diagnostyczne dane wyjściowe z programu. To było prawdziwe zaskoczenie. Zupełnie się tego nie spodziewałem – opowiadał dr Allen. Jednocześnie nie zauważono wpływu dwutlenku węgla na wielkość ciała zwierząt.

Wcześniejsze badanie wskazało już wpływ stężenia dwutlenku węgla w wodzie na silne ograniczenie zachowań związanych z polowaniem u kałamarnic z gatunku Sepioteuthis lessoniana. Zmniejszenie mózgu może stanowić wyjaśnienie tego fenomenu.

– Uważamy, że mniejsza chęć do żerowania może być związana ze spadkiem ostrości widzenia. Nie z powodu samej siatkówki, która wydaje się pozostawać bez zmian, ale być może dlatego, że kurczy się płat wzrokowy – wyjaśnia dr Allen.

Mechanizmy stojące za kurczeniem się mózgów kałamarnic wymagają jeszcze zbadania, ale naukowcy podejrzewają, że działa niedobór substancji odżywczych lub stres oksydacyjny. Teraz prowadzą eksperymenty, w których chcą zweryfikować swoje wnioski oraz sprawdzić reakcje mózgów zwierząt w dłuższej perspektywie.

PAP