Cypr: mija 50 lat od rozpoczęcia przez Turcję zbrojnej interwencji na wyspie

Mija 50 lat od rozpoczęcia przez Turcję zbrojnej interwencji na Cyprze będącej odpowiedzią na przewrót zwolenników zjednoczenia z Grecją. Cypr podzielony jest na należącą do UE Republikę Cypryjską oraz Turecką Republikę Cypru Północnego (TRCP), której państwowość uznaje Ankara.

Na sobotę zaplanowano obchody w obu częściach wyspy: północnej zamieszkanej przez tureckich Cypryjczyków, ale także południowej, w której żyją głównie Cypryjczycy greccy. Na Cyprze Północnym obecny ma być prezydent Turcji, Recep Tayyip Erdogan, a na południu premier Grecji, Kyriakos Micotakis. W przeddzień rocznicy między Ankarą i Atenami doszło do kolejnego dyplomatycznego spięcia, zaś w czwartek turecki parlament zaapelował do społeczności międzynarodowej o uznanie TRCP.

Cypr do 1960 roku był kolonią brytyjską, a zamieszkujący ją Grecy i Turcy współdzielili władzę na wyspie do 1963 roku. Wtedy rozdźwięk w sprawie podatku przerodził się całkowity spór o funkcjonowanie rządu – przypomniał Reuters.

W grudniu 1963 roku doszło do wybuchu przemocy, zaś po sześciu miesiącach na Cypr skierowano siły pokojowe ONZ, które pozostają tam do dziś, pilnując strefy buforowej dzielącej wyspę część północną i południową. Podzielona jest też stołeczna Nikozja.

W 1960 roku Turcję, Grecję i Wielką Brytanię wyznaczono na gwarantów suwerenności cypryjskiej. Udzielono im prawa do podjęcia interwencji w razie złamania porządku konstytucyjnego.

Powołując się na ten zapis, 20 lipca 1974 roku Ankara przeprowadziła interwencję zbrojną na Cyprze. Pięć dni wcześniej rządząca w Grecji junta czarnych pułkowników zainspirowała przewrót nacjonalistów, który obalił prawowity rząd Cypru.

Na Cyprze szybko przywrócono porządek konstytucyjny, ale Turcja nigdy nie wycofała się z wyspy. Na północy pozostaje ok. 30 tys. jej żołnierzy. Turcy określają inwazję na Cypr jako operację pokojową mającą na celu ochronę represjonowanej ludności tureckiej.

Republika Cypryjska, reprezentowana przez greckich Cypryjczyków, jest członkiem UE od 2004 roku, natomiast państwowość Cypru Północnego uznaje tylko Turcja.

Tureccy Cypryjczycy, jak i Ankara opowiadają się za rozwiązaniem dwupaństwowym, na co nie zgadzają się Grecy będący zwolennikami zjednoczenia w formie federacji.

Cypr jest jedynym państwem UE, które nie kontroluje całości swojego uznanego międzynarodowo terytorium.

PAP