100 lat od orędzia zwanego Czternastoma punktami Wilsona

Mija dziś setna rocznica przedstawienia w amerykańskim Kongresie postulatu dot. odtworzenia polskiego państwa. Dokładnie 8 stycznia 1918 roku prezydent USA Thomas Woodrow Wilson przedstawił w orędziu program pokojowy, zawierający zasady powojennego ładu.

W przedostatnim z tak zwanych czternastu punktów Wilsona pojawiła się propozycja stworzenia niezawisłego państwa polskiego.

Amerykański przywódca postulował m.in., że odtworzona Rzeczpospolita powinna posiadać dostęp do morza. Niezawisłość polityczną i gospodarczą oraz integralność terytorialną Polski zagwarantować miały pakty międzynarodowe.

Historyk, prof. Wiesław Wysocki podkreślił, że poparcie USA dla sprawy polskiej było ważnym sygnałem dla ówczesnego środowiska międzynarodowego.

– Ignacy Jan Paderewski przekonał prezydenta Wilsona do tego, żeby sprawa polska stała się sprawą kluczową wśród tych, które miały decydować o zakończeniu wojny. I rzeczywiście, punkt 13. został wzięty przez wszystkich polityków, zwłaszcza strony zwycięskiej, pod uwagę. Był to dla nas bardzo istotny moment. Wprawdzie granic Polski nie było określonych, ale ważna była idea: że Polska miała być na arenie międzynarodowej, z dostępem do morza. A resztę, to my już sobie wywalczyliśmy własnym czynem zbrojnym – wskazuje historyk.

W związku z przypadającą dziś rocznicą, okolicznościową depeszę do prezydenta USA Donalda Trumpa skierował dziś prezydent RP Andrzej Duda.

„Przyjaźń między narodem polskim i amerykańskim, której fundamentem są wartości, trwa do dziś” – napisał najwyższy przedstawiciel państwa polskiego.

Rocznicę wygłoszenia orędzia uczci dziś także strona amerykańska; w Warszawie ambasador USA w Polsce Paul Jones przekaże dziś władzom stolicy tablicę pamiątkową. [czytaj] 

W stołecznym Centrum Sztuki FORT Sokolnickiego odbędzie się również okolicznościowy koncert.

RIRM