Powrót pamięci o Katyniu
Dziś nastąpi powtórne poświęcenie i odsłonięcie Pomnika Katyńskiego
przeniesionego na drugą stronę ul. Podwale, bliżej murów staromiejskich.
Monument przeniesiono po tym, jak władze Warszawy oddały nieruchomość, na której
pierwotnie się znajdował.
13 kwietnia 1990 r. sowiecka agencja prasowa TASS podała długo oczekiwany
przez Polaków komunikat, że mordu na polskich oficerach w Katyniu dokonali
funkcjonariusze NKWD. W tym czasie w Dolince Katyńskiej, w miejscu zrabowanego
przez SB pierwszego pomnika katyńskiego, stała "fałszywka" gen. Wojciecha
Jaruzelskiego z napisem: "Oficerom polskim pomordowanym w ziemi katyńskiej przez
hitlerowców w 1941 roku".
Mimo ujawnienia sprawców zbrodni, a następnie przekazania przez prezydenta
Borysa Jelcyna części dokumentów katyńskich, kwestia upamiętnienia ofiar
ludobójczej zbrodni nie była podejmowana przez oficjalne czynniki w III RP.
Warszawa, stolica Polski, nie miała żadnego upamiętnienia zbrodni katyńskiej w
przestrzeni publicznej. Jedynie w kościołach i na placach przykościelnych oraz
na cmentarzach pojawiały się tablice z prawdziwą datą zbrodni – 1940 r., oraz
informacją o jej faktycznych sprawcach. Zrodził się pomysł, aby taki pomnik
stanął w sercu Polski, w Warszawie, przy udziale Polonii amerykańskiej. Zamiarem
pomysłodawców było wzniesienie upamiętnienia w miejscu chętnie odwiedzanym przez
warszawiaków i turystów. Na skraju placu Zamkowego, u zbiegu ulic Senatorskiej i
Podwale, znajdował się wolny skwer – idealne miejsce dla takiego pomnika.
Szukając zarządzającego skwerem, Stefan Melak dotarł do Fundacji Kultury
Polskiej i jej prezesa, pani Beaty Tyszkiewicz, która od razu wyraziła zgodę na
udostępnienie miejsca pod pomnik.
Podstawą dla pomnika stał się granitowy głaz narzutowy – "kamień z pól ojców
naszych", przekazany przez przyjaciół płk. Ryszarda Kuklińskiego: Leona i Romana
Barszczów. Płytę z inskrypcją i przestrzelonym orłem zaprojektował i wykonał
artysta rzeźbiarz Andrzej Renes, autor m.in. pomnika Prymasa Tysiąclecia Stefana
Wyszyńskiego na Krakowskim Przedmieściu. Arkadiusz, Stefan i Sławomir Melakowie
o świcie 6 maja 1998 roku, w dniu zaplanowanego odsłonięcia i poświęcenia
pomnika, własnoręcznie posadowili granitowy głaz.
W Ministerstwie Obrony Narodowej, kierowanym wówczas przez Janusza
Onyszkiewicza i Bronisława Komorowskiego, zapadła decyzja o odmowie udziału
asysty wojskowej w czasie uroczystości odsłonięcia pomnika, o ironio,
postawionego w hołdzie wszystkim oficerom Wojska Polskiego pomordowanym na
obszarze "imperium zła" po 17 września 1939 roku. Taka bezduszna decyzja
kierownictwa resortu obrony wywołała nasze oburzenie, ale wówczas Stefan Melak
wpadł na pomysł, aby poprzez Komendę Główną Straży Pożarnej zaprosić na
uroczystość kompanię reprezentacyjną i orkiestrę Szkoły Głównej Służby
Pożarniczej. Przybycie strażaków w galowych mundurach, białych rękawiczkach
wzbudziło entuzjazm licznie zgromadzonych uczestników uroczystości i dodało jej
wyjątkowego kolorytu, ukazując przy tym prawdę o stanie polskiej niepodległości
i stosunku państwa polskiego do ofiar zbrodni katyńskiej.
Warto przypomnieć, że oficjalne czynniki rządu AWS – UW zbojkotowały
odsłonięcie pomnika z udziałem płk. Ryszarda Kuklińskiego. Na uroczystość
prowadzoną przez Stefana Melaka przybyły za to m.in. dzieci i wnuki
pomordowanych w Katyniu oficerów, liczni księża, na czele z biskupami Zbigniewem
Kraszewskim i Władysławem Miziołkiem, ks. prałat Zdzisław Peszkowski, ks. prałat
Wacław Karłowicz i ks. Stanisław Małkowski oraz harcerze, kombatanci i ogromne
rzesze mieszkańców Warszawy i gości.
Pomysł budowy pomnika wspierało liczne grono przyjaciół i współpracowników
Stefana Melaka z Komitetu Katyńskiego i innych stowarzyszeń. Własną pracę, poza
Stefanem, ofiarowali jego bracia: Arkadiusz, Sławomir i Andrzej Melakowie.
Andrzej Melak
Współpraca Łukasz Kudlicki
Autor jest przewodniczącym Komitetu Katyńskiego.
Uroczystość rozpocznie się o godzinie 17.00 na placu Zamkowym. O godz. 19.00
w bazylice Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu, która jest diecezjalnym
sanktuarium katyńskim, zostanie odprawiona Msza Święta w intencji ofiar zbrodni
katyńskiej oraz budowniczych pomnika: Stefana Melaka, płk. Ryszarda Kuklińskiego
i Arkadiusza Melaka.