Oficerowie generała Sikorskiego już w Polsce

Do Polski wróciły szczątki trzech oficerów polskich, którzy zginęli wraz z
gen. Władysławem Sikorskim w katastrofie gibraltarskiej. Ekshumowane w czwartek
na polskim cmentarzu wojskowym w Newark w środkowej Anglii, poddane zostaną
dzisiaj badaniu radiologicznemu w Katedrze Radiologii Uniwersytetu
Jagiellońskiego.

Trumny ze szczątkami generała Tadeusza Klimeckiego, pułkownika Andrzeja
Mareckiego i porucznika Józefa Ponikiewskiego zostały w czwartek po ekshumacji
przetransportowane z polskiego cmentarza wojskowego w Newark do Londynu. Z
inicjatywy Stowarzyszenia Polskich Kombatantów przy wsparciu ambasady RP w
Londynie wczoraj o godz. 9.00 odprawiono uroczystą Mszę św. w kościele św.
Andrzeja Boboli w intencji zmarłych oficerów. W tym samym dniu w godzinach
popołudniowych ekshumowane szczątki zostały przetransportowane samolotem LOT z
lotniska Heathrow w Londynie do Warszawy, skąd z honorami wojskowymi drugim
samolotem trafiły do Krakowa. Z lotniska w Balicach trumny przewieziono w
eskorcie wojskowej do Zakładu Medycyny Sądowej w Krakowie, gdzie przeprowadzona
zostanie sekcja zwłok. Ekshumacja na cmentarzu w Newark, jak zauważa prowadzący
ją prokurator Dariusz Psiuk z IPN w Katowicach, przebiegała standardowo. – Po
zdjęciu płyt nagrobnych i odkopaniu warstwy ziemi trumny zostały wyjęte, otwarte
zgodnie z przepisami, a zwłoki zostały przeniesione do trumien, w których został
dokonany transport. Stan pierwotnych trumien uniemożliwiał ich transport,
zresztą jest powszechnie przyjęta na świecie procedura, że podczas ekshumacji i
przewożenia zwłok trumna, w której oryginalnie zwłoki się znajdowały, zostaje
usunięta i transport odbywa się w fabrycznie nowej trumnie – wyjaśnia w rozmowie
z "Naszym Dziennikiem" prokurator Psiuk. Ekshumację obserwowali również konsul
generalny RP w Manchesterze Piotr Nowotniak, wicekonsul RP w Manchesterze Szymon
Białek oraz przedstawiciele rodzin ekshumowanych. Białek podkreślił, że zgodnie
z wszelkimi kanonami ekshumacji nie ma wątpliwości co do tożsamości osób.
Ekshumacji dokonali Brytyjczycy w ramach międzynarodowej pomocy prawnej. Zgodę
wydało brytyjskie ministerstwo sprawiedliwości i rodziny polskich oficerów
pochowanych w Newark. Dziś ich szczątki mają zostać poddane badaniu
radiologicznemu w Katedrze Radiologii Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzonej
przez prof. dr. hab. med. Andrzeja Urbanika. Badania radiologiczne szczątków
gen. Sikorskiego pokazały, że niezwykle ważna okazała się wirtopsja (TK), czyli
metoda dokładnej analizy struktur kostnych pod kątem ewentualnych obrażeń. Ta
metoda będzie również zastosowana w przypadku badań szczątków gen. Klimeckiego,
płk. Mareckiego i por. Ponikiewskiego. – Szczątki oficerów zostaną poddane
dokładnie takim samym badaniom, jak szczątki gen. Sikorskiego. Wykonujemy
badania RTG i tomografii komputerowej. A wirtopsja, czyli wirtualna autopsja, to
jest badanie TK, które wykonywane jest zamiast autopsji. Jak długo te badania
potrwają, zależeć będzie od stanu zwłok – mówi prof. Andrzej Urbanik. Jutro z
kolei w Zakładzie Medycyny Sądowej w Krakowie rozpoczną się sekcje zwłok.
Prokurator Psiuk ma pewność, że badania szczątków polskich oficerów rzucą nowe
światło na prowadzone przez IPN śledztwo badające przyczyny śmierci Naczelnego
Wodza Polskich Sił Zbrojnych i towarzyszących mu osób, które 4 lipca 1943 roku
zginęły na Gibraltarze. – W sytuacji, w której prowadzi się śledztwo, gdzie przy
wszczęciu przyjęta jest klasyfikacja prawna zabójstwa, przeprowadzenie sekcji
zwłok jest rzeczą obligatoryjną, tym bardziej że tej sekcji zwłok w 1943 roku po
prostu nie było. Były tylko bardzo pobieżne, zewnętrzne oględziny przeprowadzone
przez lekarza bazy RAF na Gibraltarze, niejakiego pana majora Koeniga. One były
tak ogólnikowe, że w zasadzie nic z nich nie wynikało – dodaje prokurator
Dariusz Psiuk, prowadzący śledztwo. Zauważa, że w ostatnich latach została
odtajniona część dokumentów w archiwach brytyjskich. – Mimo że były dostępne, to
mam wrażenie, że nikt z Polski nie zainteresował się nimi do tej pory przede mną
– dziwi się Psiuk. Pogrzeb awansowanego pośmiertnie na kapitana marynarki Józefa
Ponikiewskiego odbędzie się w Oporowie koło Leszna 7 grudnia o godz. 13.00,
natomiast pogrzeb generała Tadeusza Klimeckiego i pułkownika Andrzeja Mareckiego
– w Warszawie 9 grudnia. O godz. 11.00 w katedrze Wojska Polskiego odprawiona
zostanie Msza św., zaś o godz. 13.00 odbędzie się pochówek oficerów w kwaterze
Polskich Sił Zbrojnych na Powązkach.

Piotr Czartoryski-Sziler