Niższe składki mają swoje konsekwencje

Z rzecznikiem ZUS Przemysławem Przybylskim o składkach na ubezpieczenie dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą i niepełnosprawnych rozmawia Anna Skopinska

Od pewnego czasu składki na ubezpieczenia społeczne dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej są dużo niższe od składek opłacanych przez pozostałych przedsiębiorców – ile wynoszą i przez jaki okres są płacone?

– Osoby, które po 24 sierpnia 2005 r. rozpoczęły prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, mogą opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej przez siebie kwoty, nie niższej jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Z możliwości tej zainteresowani mogą skorzystać w ciągu 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności. Z preferencyjnych zasad nie mogą jednak korzystać wszyscy przedsiębiorcy.

Komu zatem przysługują?

– Dotyczy to osób, które zakładają firmę po raz pierwszy w życiu albo rejestrują działalność gospodarczą po co najmniej pięcioletniej przerwie od zlikwidowania poprzedniej. Jest też drugi warunek: w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie można wykonywać usług na rzecz byłego pracodawcy, z którym w roku bieżącym lub poprzednim było się związanym umową o pracę i w ramach tego stosunku pracy wykonywało się czynności, które aktualnie wykonuje się w ramach działalności gospodarczej. A więc na preferencyjne składki nie może liczyć osoba, która wcześniej pracowała na etacie, a obecnie wykonuje tę samą pracę w ramach tzw. samozatrudnienia. Preferencyjnych składek nie można też opłacać za pracowników, których się zatrudnia (nawet jeśli sam pracodawca za siebie płaci mniej). Składki na ubezpieczenia społeczne dla osób opłacających je od co najmniej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia wynoszą: 54,81 zł na ubezpieczenie emerytalne, 36,50 zł na ubezpieczenia rentowe i 6,88 zł na ubezpieczenie chorobowe. Oczywiście każda osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest również do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym przypadku nie ma żadnych preferencji i stawka jest jednakowa dla wszystkich przedsiębiorców – obecnie wynosi 190,52 złotych.

Jeśli zdarzy się dłuższa niezdolność do pracy osób opłacających niższe składki – od jakiej kwoty naliczany jest dla nich zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS?

– Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i opłacająca składki na ubezpieczenie społeczne na preferencyjnych zasadach musi liczyć się z pewnymi konsekwencjami. Opłacanie tak niskich składek ma wpływ na wysokość ich ewentualnych świadczeń w razie choroby i macierzyństwa. Podstawą wymiaru zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego dla tych osób jest przychód, od którego została opłacona składka na ubezpieczenie chorobowe lub wypadkowe, z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. W związku z tym wysokość zasiłku chorobowego wynosi 80 proc. podstawy jego wymiaru. Warunkiem otrzymania świadczeń z ubezpieczenia chorobowego jest przystąpienie do tego ubezpieczenia. Należy pamiętać, że dla osób prowadzących działalność gospodarczą ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Dla ubezpieczonych dobrowolnie prawo do zasiłku chorobowego przysługuje po upływie 180 dni tego ubezpieczenia.

A jeśli osobą prowadzącą własną firmę jest kobieta w ciąży – czy przysługuje jej zasiłek macierzyński, a jeśli tak, to w jakiej wysokości?

– Zasiłek macierzyński przysługuje bez okresu wyczekiwania, oczywiście pod warunkiem przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jego wysokość to 100 proc. podstawy, od której opłacana była składka.

Co w przypadku, gdy działalność gospodarcza została zlikwidowana kilka miesięcy po rozpoczęciu jej prowadzenia

– czy osoba, która za ten okres opłacała składki od niższej podstawy, musi złożyć korektę dokumentów do ZUS i opłacić składki za okres prowadzenia działalności od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia?

– Nie. Uprawnienie do opłacania składek od preferencyjnej podstawy nie jest uzależnione od okresu prowadzenia działalności. Osoba, która rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej i spełnia warunki do opłacania składek od niższej podstawy wymiaru, z możliwości tej może korzystać przez 24 miesiące kalendarzowe od daty rozpoczęcia prowadzenia działalności. Jeżeli działalność zostanie zakończona wcześniej, osoba ta tylko wyrejestrowuje się ze wszystkich ubezpieczeń, do których przystąpiła.

Czy osoby niepełnosprawne rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej korzystają w ZUS ze specjalnych udogodnień w zakresie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne?

– Osoba niepełnosprawna, która rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej, przez 24 miesiące kalendarzowe może opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, jeżeli spełnia warunki wymienione w odpowiedzi na pierwsze pytanie. Dodatkowo osobom niepełnosprawnym podejmującym po raz pierwszy działalność gospodarczą PFRON finansuje: 75 proc. składki na ubezpieczenie emerytalne – w przypadku osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 50 proc. składki na ubezpieczenie emerytalne osobom z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, 50 proc. składki na ubezpieczenie wypadkowe osobom zaliczonym do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Dziękuję za rozmowę.