Niedzielna Msza Święta

Laboratorium wiary – Dekalog

Niedziela, jako pamiątka Zmartwychwstania, jest najstarszym świętem chrześcijańskim. W jaki sposób możemy świętować? Już apostołowie i pierwsi chrześcijanie gromadzili się razem na „łamaniu chleba” (Dz 2,46). Pierwszym naszym obowiązkiem niedzielnym jest zatem uczestnictwo we Mszy Świętej. To ono nadaje niedzieli charakter sakralny – sprawia, że staje się ona dniem poświęconym Bogu.

Dla pierwszych chrześcijan udział w niedzielnej Eucharystii był czymś naturalnym. Znamienne jest to, że w pierwszych wiekach chrześcijaństwa nie mamy nakazów dotyczących świętowania niedzieli. Nie trzeba było nikomu go nakazywać, gdyż dla wszystkich uczniów Chrystusa było oczywiste, że w niedzielę nie może zabraknąć spotkania przy stole Pańskim. Jak nie ma dnia bez słońca, tak nie może w życiu uczniów Chrystusa zabraknąć uczestnictwa we wspólnocie eucharystycznej w niedzielę i święta. Było ono świadectwem przynależności do Chrystusa i Jego Kościoła.

W pierwszych wiekach – ale nie tylko – mamy licznych męczenników za udział we Mszy Świętej. W 304 roku w Abitenie zostało straconych czterdziestu chrześcijan za to, że gromadzili się na niedzielnej Eucharystii. Zapytany przez prokonsula Anulinusa o powody uczestnictwa w zakazanych zgromadzeniach niedzielnych, lektor Emeritus powiedział: „Nie możemy żyć bez sprawowania celebry Dnia Pańskiego”. Podobnie i męczenniczka Wiktoria, pytana przez sędziego o powody złamania zakazu uczestnictwa w Eucharystii, odpowiedziała z prostotą: „Uczestniczyłam w zgromadzeniu, ponieważ jestem chrześcijanką”. Świętowanie we wspólnocie było konsekwencją przynależności do Chrystusa. Eucharystia stanowiła centrum życia pierwszych wspólnot i serce niedzieli. Pamiętano także o tych, którzy nie mogli – z przyczyn obiektywnych, takich jak choroba, wiek czy też uwięzienie za wiarę – uczestniczyć we Mszy Świętej. Zanoszono im Komunię Świętą do domów lub więzień.

Wraz z upływem czasu i rozrastaniem się Kościoła obserwujemy zjawisko zaniedbywania świątecznego charakteru niedzieli. Stąd też władze kościelne przypominały o udziale we Mszy Świętej. Dekrety różnych synodów (np. w Elwirze w roku 300 lub Agde w 506 r.) doprowadziły do zwerbalizowania obowiązku uczestnictwa we Mszy Świętej w niedzielę i święta nakazane. Sobór Trydencki uroczyście potwierdził ten obowiązek. Jeśli ktoś z lenistwa zaniedbuje lub lekceważy niedzielną Mszę Świętą popełnia grzech ciężki. Tylko przeszkody obiektywne zwalniają z coniedzielnego udziału w Eucharystii. „Eucharystia niedzielna uzasadnia i potwierdza całe działanie chrześcijańskie. Dlatego wierni są zobowiązani do uczestnictwa w Eucharystii w dni nakazane, chyba że są usprawiedliwieni dla ważnego powodu (np. choroba, pielęgnacja niemowląt) lub też otrzymali dyspensę od ich własnego pasterza” (KKK nr 2181).

Obowiązek świętowania niedzieli poprzez uczestnictwo w liturgii Mszy Świętej potwierdził Sobór Watykański II. „Wierni są zobowiązani uczestniczyć w Boskiej Liturgii lub w odprawianiu liturgicznej chwalby Bożej, zgodnie z przepisami czy zwyczajem własnego obrządku. Aby tym łatwiej wierni mogli dopełnić tego obowiązku, postanawia się, że czas stosowny do wypełnienia owego przykazania upływa od nieszporów wigilii, aż do końca niedzieli lub święta” (DKW, 15). O obowiązku uczestnictwa w niedzielnej Mszy Świętej przypomina Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1247) i Katechizm Kościoła Katolickiego (nr 2180).