Lefebryści w drodze do pojednania

Wciąż aktualne są rozmowy Stolicy Apostolskiej z Bractwem Kapłańskim
św. Piusa X. Watykan otrzymał odpowiedź od Bractwa na treść Preambuły
Doktrynalnej zaproponowanej przez Stolicę Apostolską. Przyjęcie jej oznaczałoby
nadanie lefebrystom misji kanonicznej w Kościele katolickim. Czy przyjmą
Preambułę w obecnej postaci?

Pojednania między Kościołem powszechnym a lefebrystami pragnie nie tylko
Ojciec Święty Benedykt XVI, ale też członkowie Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X.
Ożywiony dialog trwa od dwóch lat, a jego owocem jest Preambuła Doktrynalna
zaproponowana przez Stolicę Apostolską, przekazana 14 września 2011 r. Bractwu
Kapłańskiemu św. Piusa X przez Komisję "Ecclesia Dei". Stolica Apostolska
zwróciła się do lefebrystów z prośbą o podpisanie Wyznania Wiary. Jest to
niezbędny akt do określania siebie mianem katolików. Treść Preambuły
Doktrynalnej dotyczy trzech zasadniczych punktów: przyjęcia Prawdy Objawionej,
deklaracji dogmatycznych i magisterium zwykłego i powszechnego Kościoła. Oznacza
to przyjęcie nauczania i życie zgodnie ze wskazaniami, jakie przekazuje Następca
św. Piotra i kolegium biskupów.

Sporna Preambuła

Aby więc powrócić do Kościoła, Preambuła w pełnym jej brzmieniu powinna być
zaakceptowana przez lefebrystów. W minionym tygodniu do Kongregacji Nauki Wiary
w Watykanie wpłynęła już druga odpowiedź bp. Bernarda Fellaya, przełożonego
Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X, na dokument doktrynalny, jaki zaproponował
Watykan. Konsultorzy Papieskiej Komisji "Ecclesia Dei" obecnie studiują
odpowiedź Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X, z której wynika, że Bractwo ani nie
zaakceptowało, ani nie odrzuciło Preambuły. Jak poinformował watykański
dziennikarz Andrea Tornielli na stronie VaticanInsider, pierwsza odpowiedź
lefebrystów wpłynęła do Kongregacji Doktryny Nauki Wiary 21 grudnia minionego
roku. Wówczas komisja uznała, że ta odpowiedź nie była wystarczająca, dlatego
też watykańska dykasteria zwróciła się z ponowną prośbą do bp. Bernarda Fellaya
o przesłanie precyzyjnej odpowiedzi.

Preambuła nie została opublikowana, ponieważ – jak poinformowano – tekst nie
był definitywny, ale kilkakrotnie na jego temat wypowiadał się przełożony
wspólnoty. Biskup Bernard Fellay zwracał uwagę na "znaczący krok naprzód" na
drodze pojednania Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X z Kościołem powszechnym. Jak
zauważył Tornielli, zmiana stanowiska przełożonego Bractwa nastąpiła po
październikowym spotkaniu bp. Fellaya z rektorami seminariów i przełożonymi
dystryktów w Albano pod Rzymem. Przełożony lefebrystów uznał, że Bractwo nie
może przyjąć preambuły w obecnej treści. Druga odpowiedź wpłynęła kilka dni
przed obradami sesji plenarnej Kongregacji Nauki Wiary, jednak – jak zauważył
Andrea Tornielli – tak późno przesłana odpowiedź może utrudnić zajęcie wiążącego
stanowiska przez obradującą dykasterię. Co więcej – watykanista zwrócił uwagę,
że informacje o "studiowaniu listu" przez komisję wskazują, iż tekst Preambuły
Doktrynalnej nie został ani jednoznacznie przyjęty, ani odrzucony przez
lefebrystów. Bractwo Kapłańskie św. Piusa X zapewne częściowo przyjmuje
założenia Stolicy Apostolskiej, a w innych kwestiach zgłasza prośbę o
pogłębienie czy wyjaśnienie. Spór, jak mówi Tornielli, dotyczy kolegialności,
ekumenizmu, dialogu międzyreligijnego.

Benedykt XVI jeszcze jako kardynał zwracał uwagę, że Soboru Watykańskiego II
nie uważa się za "superdogmat", a jako Następca św. Piotra w przemówieniu do
Kurii Rzymskiej w 2005 roku przypominał o konieczności interpretacji według
hermeneutyki reformy i jej ciągłości. Klucze interpretacji postanowień
soborowych niektórych punktów, które kontestuje Bractwo Kapłańskie św. Piusa X,
zaproponował Katechizm Kościoła Katolickiego.

Ekskomunika za święcenia biskupie

Przypomnijmy, że u źródła sporu są kwestie doktrynalne. Do schizmy abp.
Marcela Lefebvre´a doszło po Soborze Watykańskim II, kiedy na Stolicy Piotrowej
posługiwał Ojciec Święty Paweł VI. Arcybiskup Lefebvre, który nie zgadzał się z
nauczaniem soborowym m.in. w kwestiach Liturgii, wolności religijnej i
ekumenizmu, chcąc podtrzymać tradycję przedsoborową, założył seminarium duchowne
w Ec?ne, w Szwajcarii, i Bractwo Kapłańskie św. Piusa X. Ruch tradycjonalistów,
który wówczas powstał, rozwinął się w wielu państwach. Arcybiskup Lefebvre
wyświęcił kapłanów, a z jego rąk 30 czerwca 1988 r. sakrę biskupią przyjęło
czerech księży. To wiązało się z automatycznym nałożeniem na konsekratora, ale i
na nowych biskupów, ekskomuniki "latae sententiae", ponieważ naruszało przepis
1382 kodeksu prawa kanonicznego mówiący o konsekracji biskupiej bez upoważnienia
Ojca Świętego. Formalnie Kongregacja ds. Biskupów ekskomunikę wobec lefebrystów
ogłosiła 1 lipca 1988 roku.

By dążyć do pojednania, w 1988 roku Jan Paweł II utworzył komisję "Ecclesia
Dei". Zadaniem tej instytucji było podtrzymywanie relacji z lefebrystami.
Benedykt XVI również uczynił krok w kierunku pojednania. Na mocy Dekretu
Kongregacji Biskupów z 21 stycznia 2009 r. i zdjął ekskomunikę, która ciążyła
nad wyświęconymi biskupami. Wydał też list w formie motu proprio "Summorum
Pontificum", który poszerzał istniejące już możliwości celebrowania Mszy św. i
udzielania sakramentów w starym rycie, według Mszału Piusa V.

Agnieszka Gracz