Rzecznik ZUS radzi Nie płacisz składek – uważaj

Żaden ubezpieczony
nie może być pokrzywdzony przez pracodawcę, który nie odprowadza za
niego składek na ubezpieczenia społeczne. Dlatego też przedsiębiorca,
który nie wywiązuje się z obowiązku opłacania składek, musi liczyć się z
konsekwencjami – niejednokrotnie poważnymi.

Ustawa o
systemie ubezpieczeń społecznych oraz kilka innych aktów prawnych
wyposażyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych w szereg różnego rodzaju
narzędzi prawnych, które mają zobligować przedsiębiorców do terminowego
opłacania składek. Nie każda z nakładanych przez ZUS sankcji ma
charakter finansowy, każda jednak może się okazać bardzo dotkliwa w
skutkach.
Każdy, kto nie dopełnia obowiązku terminowego opłacania
składek, może liczyć się z karą grzywny w wysokości do 5 tys. złotych.
Co istotne, grzywny nie nakłada sam Zakład. Ten występuje jedynie w tej
sprawie do sądu grodzkiego. ZUS może nałożyć natomiast na ociągającego
się płatnika dodatkową opłatę w wysokości do 100 proc. nieopłaconych
składek. Inną sankcją finansową są odsetki za zwłokę, które Zakład
nakłada zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa. Obecnie stawka odsetek za
zwłokę to 10 proc. w skali roku. ZUS nie pobiera odsetek, w przypadku
gdy ich wysokość nie przekracza 6,60 złotych. Co jednak istotne, płatnik
jest zobligowany do samodzielnego obliczenia i wpłaty odsetek wraz z
kwotą należności głównej bez wezwania. W sytuacji gdy przedsiębiorca
mimo monitów nie opłaca powstałych należności, Zakład Ubezpieczeń
Społecznych może wszcząć wobec niego przymusowe postępowanie
egzekucyjne. Postępowanie w trybie administracyjnym jest prowadzone
przez dyrektora oddziału ZUS, zaś w trybie kodeksu postępowania
cywilnego przez komornika sądowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może
też wnioskować o ustanowienie zabezpieczenia na majątku dłużnika. Może
się to odbyć dwojako – poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości
dłużnika bądź zastawu skarbowego. Podstawą wpisu hipoteki do księgi
wieczystej nieruchomości są wystawione przez ZUS dokumenty
potwierdzające należność składkową i jej wysokość. Jeżeli księga
wieczysta nie istnieje, Zakład może wnioskować o jej utworzenie. Zastaw z
kolei może być ustanowiony na wszystkich rzeczach ruchomych i
zbywalnych prawach majątkowych będących własnością bądź współwłasnością
dłużnika i jego współmałżonka. Wobec szczególnie opornych dłużników ZUS
może stosować sankcje prawa karnego. Względem osób, które złośliwie lub
uporczywie naruszają prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub
ubezpieczenia społecznego, kodeks karny przewiduje karę grzywny,
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Dodatkowo
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa polegającego na przywłaszczeniu składek. Grozi
za to kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Jeżeli wszystkie
podejmowane działania mające na celu odzyskanie należności nie
przynoszą rezultatu, Zakład może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości
dłużnika. Poza tym ZUS może również wystąpić do sądu upadłościowego o
orzeczenie wobec niesolidnego płatnika zakazu prowadzenia działalności
gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady
nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej,
przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu
na okres od 3 do 10 lat. W ostateczności Zakład jest uprawniony do
skierowania wniosku o wpis uporczywych dłużników do rejestru dłużników
niewypłacalnych.

Przemysław Przybylski