Nestor polskiego okrętownictwa

Wspomnienie o prof. dr. inż.
Jerzym Wojciechu Doerfferze
14 sierpnia 2006 r. w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli
w Sopocie na Mszy Świętej celebrowanej przez JE ks. bp. Bernarda Szlagę w
intencji śp. Jerzego Wojciecha Doerffera – miejsc siedzących dla żegnających
zabrakło.
Jeszcze tłumniej żegnano Profesora na sopockim cmentarzu katolickim, przyszli
oprócz rodziny przyjaciele, koledzy, współpracownicy, uczniowie…

Tak liczna obecność i pamięć dla tego Człowieka nie dziwi nikogo, kto chociaż
trochę znał prof. Doerffera, jego dokonania i zasługi. Był on niezaprzeczalnym
filarem nie tylko polskiego przemysłu okrętowego, ale również miał ogromny
wpływ na kształt naszej gospodarki morskiej. Swoją wiedzę i doświadczenie przekazał
paru pokoleniom studentów Wydziału Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej i
czynnie uczestniczył w przedsięwzięciach dotyczących morza do ostatnich miesięcy
swojego długiego i bogatego życia. Słowa te niech potwierdzą fakty z jego biografii.
Jerzy Wojciech Doerffer urodził się 21 kwietnia 1918 roku w Wielkiej Łęce w
województwie poznańskim. Po maturze, w maju 1935 roku i wstępnej praktyce w
Zakładach Cegielskiego, w kwietniu 1936 roku rozpoczął studia na Wydziale Okrętowo-Lotniczym
Politechniki Gdańskiej (Danziger Technische Hochschule, Fakultät für Schiffs-und
Flugtechnik). Początek studiów przebiegał stosunkowo spokojnie, gdyż po odbyciu
praktyki pływającej (M/s Poznań) oraz po przyspieszonym zaliczeniu 10 egzaminów
i uzyskaniu tzw. półdyplomu (kwiecień 1938 r.) odbył 3-miesięczną praktykę
w Stoczni Svan Hunter, Wigham Richardson Ltd. w Newcastle przy budowie statku
pasażerskiego m/s Jan Sobieski, a następnie praktykę w Stoczni Rybackiej w
Gdyni, by po jej ukończeniu powtórnie rozpocząć praktykę w angielskiej Stoczni
Samuel Wight, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. Po krótkiej pracy
w Stoczni Wighta rozpoczął służbę wojskową na ORP Błyskawica, skąd został odkomenderowany
na studia okrętowe na Uniwersytecie Glasgow. Warunki przyjęcia i studiów były
bardzo ostre, jednakże samozaparcie i ambicja pozwoliły Jerzemu Doerfferowi
na uzyskanie dyplomu inżyniera w roku 1942. Następny okres to 3,5-letnia praca
w charakterze budowniczego i starszego budowniczego w Stoczni Vickers – Armstrongs
Ltd. w Barrow on Furness.
Wkrótce po zakończeniu wojny inżynier Jerzy Doerffer podjął starania o powrót
do Polski. Jak sam później napisał w swoich wspomnieniach: "Co do powrotu
nie miałem żadnej wątpliwości". Po załatwieniu niezbędnych formalności,
20 grudnia 1945 roku dopłynął do Gdyni.
15 stycznia 1946 roku inżynier Jerzy Doerffer rozpoczął pracę w Stoczni Gdańskiej.
Nieufność, z jaką ówczesne władze traktowały jego dyplom, mimo bezspornych
sukcesów zawodowych, spowodowała, że inżynier Jerzy Doerffer powrócił do przerwanych
wojną studiów na Politechnice Gdańskiej i w roku 1950 uzyskał dyplom magistra
inżyniera budowy okrętów. Z okresu działania w Stoczni Gdańskiej chronologicznie
to: zaprojektowane, spawane 17-metrowe kutry rybackie wykonywane w specjalnej
obrotnicy według projektu autorskiego i zaraz potem budowa serii statków typu
s/s "Sołdek", które dały podwaliny polskiej szkole budowy okrętów;
studia i analizy dla kształtowania rozwoju poszczególnych stoczni polskich.
Od 1948 roku był związany z Politechniką Gdańską, pracując tam na drugim etacie.
W roku 1952 definitywnie dochodzi do rozstania ze Stocznią Gdańską spowodowanego
względami politycznymi. Pełnoetatowym pracownikiem Politechniki Gdańskiej,
zatrudnionym jako nauczyciel akademicki na Wydziale Budowy Okrętów (późniejszy
Instytut Okrętowy, obecnie Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa), pozostał
aż do odejścia na emeryturę w 1988 roku. Kontaktu z uczelnią i macierzystym
wydziałem jednak nie zerwał aż do śmierci – pozostał na części etatu. Przeszedł
wszystkie szczeble kariery akademickiej: od asystenta do profesora zwyczajnego.
W tym czasie pełnił funkcję kierownika Katedry Technologii Okrętów, ponadto
równolegle funkcję dziekana Wydziału Budowy Okrętów, następnie prorektora i
rektora Politechniki Gdańskiej. Tę ostatnią funkcję objął w 1981 roku, jako
pierwszy rektor wybrany przez społeczność Politechniki Gdańskiej, i dalej ją
sprawował w trudnym okresie stanu wojennego (do roku 1984). Stworzył szkołę
naukową w dziedzinie technologii budowy okrętów, wypromował 10 doktorów, spośród
których 5 przedstawiło rozprawę habilitacyjną, 2 otrzymało stanowisko profesora
nadzwyczajnego, a następnie profesora tytularnego. Wielu z wychowanków Profesora
było i jest dyrektorami największych polskich zakładów przemysłu okrętowego.
Był on twórcą i liderem licznych zespołów badawczych, które organizował lub
też które samorzutnie skupiały się wokół niego.
Działalność Profesora zainspirowała rozwój nowych kierunków, które sukcesywnie
tworzyły mocno ugruntowaną podstawę dla rozwoju polskiego okrętownictwa.
Profesor Jerzy Doerffer jako inicjator Forum Okrętowego w najtrudniejszym okresie
strukturalnych przemian w polskiej gospodarce doprowadził do ustabilizowania
sytuacji, a także i emocji związanych z działaniami rynkowymi w obszarze okrętownictwa.
Jego wieloletnia praca ze stworzonymi przez siebie zespołami badawczymi i konstrukcyjnymi
zaowocowała powstaniem jednostek nowego typu, w tym także pionierskimi rozwiązaniami
w marynarce wojennej.
Wszystkie inicjatywy rozwijane przez Profesora Jerzego Doerffera prowadziły
przez obszar badań naukowych do zaawansowanych rozwiązań technicznych, z których
wiele okazało się doniosłymi dla rozwoju okrętownictwa w kraju i na świecie.
Stworzyło to trwałe podstawy do zyskania uznania zarówno w kraju, jak i za
granicą, wyrażonego licznymi wysokimi krajowymi odznaczeniami państwowymi (4
ordery), m.in.: Krzyż Kawalerski, Krzyż Komandorski Polonia Restituta (1970
r.) i Order Sztandaru Pracy I Klasy (1988 r.), resortowymi (5 medali złotych),
w tym Za Zasługi dla Obronności Kraju (srebrny i brązowy), Za Zasługi dla Marynarki
Wojennej, oraz odznaczeniami naukowych towarzystw zagranicznych, jak Medal
Froude’a nadany w roku 1987 przez RINA (Royal Institution of Naval Architects)
i Srebrny Delfin nadany w roku 1989 przez IMO (International Maritime Organization)
oraz Commanders Award for Civilian Service nadany przez US Coast Guard w roku
1995, czy wreszcie licznymi doktoratami honoris causa następujących uczelni:
Leningradzkiego Instytutu Budowy Okrętów (1970 r.), Uniwersytetu w Glasgow
(1983 r.), Uniwersytetu Rostock (1987 r.), Politechniki Gdańskiej (1988 r.),
Akademii Marynarki Wojennej (2002 r.) i Politechniki Szczecińskiej (2003 r.).
Profesor Doerffer wychował, bezpośrednio lub pośrednio, praktycznie zdecydowaną
większość polskiej kadry okrętowej. Zdobył swoją postawą i pracą szacunek środowiska
okrętowego. Jest postacią-symbolem, którą środowisko to się szczyci.
Nade wszystko był on jednak Człowiekiem. Istnieje wiele osób, którym bezinteresownie
pomógł w trudnych dla nich sytuacjach życiowych. Służył swoją wiedzą i doświadczeniem
życiowym każdemu, kto Go o to poprosił. Ci, którzy mieli szczęście poznać Profesora,
niejednokrotnie mogli się przekonać, że nie znosił on bylejakości, że potrafił
mówić prawdę i być niezależny. Podkreślić należy, że w polemikach nigdy nie
podnosił głosu wobec interlokutorów. Był człowiekiem prawym i bardzo kochającym
swoją rodzinę, czemu niejednokrotnie dawał wyraz.
Jego byli studenci z sympatią wspominają egzaminy przeprowadzane – bywało –
w trakcie wędrówki plażą na trasie od ówczesnego lotniska we Wrzeszczu do Sopotu.
A zdać egzamin u Profesora nie było rzeczą łatwą…
Profesor nigdy nie należał do partii politycznych. Był praktykującym katolikiem
– w każdą niedzielę czy święto można było go ujrzeć wraz z rodziną na Mszy
Świętej.
O tym, jak bardzo liczną rzeszę przyjaciół i znajomych posiadał (i nadal posiada)
Profesor Jerzy Doerffer, zaświadczyły setki osób towarzyszących mu w ostatniej
drodze.
Cześć Jego pamięci!

Zbigniew Wysocki – przewodniczący Polskiego Stowarzyszenia
Morskiego-Gospodarczego
im. E. Kwiatkowskiego
Tadeusz Kolenda – wieloletni
pracownik katedry profesora Doerffera