„Z ojczyzny Jezusa”

Pobierz Pobierz

Pokój i Dobro!

Tydzień temu w felietonie opowiedziałem o nowej kaplicy zbudowanej w Damaszku, nad grotą spotkania prześladowcy Szawła ze Zmartwychwstałym Panem. Owocem tego spotkania była całkowita przemiana życia Szawła, którą najlepiej wyrażają słowa Pana Jezusa skierowane do Ananiasza: „Wybrałem go sobie za narzędzie. On zaniesie moje imię do pogan i królów, i do narodu izraelskiego. Objawię mu także, jak wiele będzie musiał wycierpieć z powodu mego imienia” (Dz 9,15-16). W dzisiejszym felietonie zapraszam na krótką pielgrzymkę w poszukiwaniu śladów świętego Pawła na wyspie Cypr.
Pierwszą podróż misyjną św. Paweł rozpoczął od wizyty na Cyprze. Towarzyszył mu w niej Barnaba, który sam będąc Cypryjczykiem najprawdopodobniej chciał na początek podzielić się radością Ewangelii ze swoimi rodakami. Wybór dwóch, działających w parze misjonarzy, był typowy dla mentalności semickiej i już wcześniej był praktykowany przez Jezusa (por. Łk 10,1). Pierwsza wyprawa misyjna została starannie przygotowana. Wybór i posłanie zostały poprzedzone modlitwą i postem, w celu podkreślenia, iż ewangelizacja jest przede wszystkim dziełem Ducha Świętego. Po otrzymaniu błogosławieństwa przez włożenie rąk, Szaweł i Barnaba oraz towarzyszącym im judeochrześcijanin z Jerozolimy, Jan zwany także Markiem, przypłynęli statkiem do Salaminy, rodzinnego miasta Barnaby, gdzie rozpoczęli nauczanie w synagogach żydowskich.
Drugim miastem Cypru wspominanym w Dziejach Apostolskich jest Pafos, ówczesna stolica wyspy. W mieście znajdowała się wówczas siedziba rzymskich namiestników, a prokonsulem wtedy był Sergiusz Paweł, który przyjął misjonarzy przyjaźnie i chciał słuchać Słowa Bożego. Najprawdopodobniej należał on do tzw. „bojących się Boga” i uczestniczył w liturgii synagogalnej, w czasie której Szaweł i Barnaba głosili Dobrą Nowinę. Do nawrócenia prokonsula Sergiusza w wydatny sposób przyczynił się epizod fałszywego proroka żydowskiego. Bar Jezus, z przydomkiem Elimas, czyli mędrzec próbował odwieść zarządcę od wiary w Jezusa. Jego przewrotność i złe intencje zostały jednak od razu zdemaskowane przez Szawła, który zarzucił mu „wykrzywianie prostych dróg Pana” (por. Dz 13,11) i sprowadził na niego tymczasową ślepotę. Wobec tak ewidentnego Bożego znaku Paweł Sergiusz uwierzył w Jezusa Chrystusa i przyjął chrzest. Od wydarzeń w Pafos, czyli od pozyskania pierwszego wyznawcy Chrystusa, autor Dziejów Apostolskich będzie się już posługiwał w odniesieniu do osoby Apostoła Narodów jego rzymskim imieniem Paweł w miejsce semickiego Szaweł.
Współczesne Pafos to typowo turystyczne miasteczko z niedużym portem. Pod przewodnictwem współbraci z klasztoru w Limassol szybko odnaleźliśmy kościół Agia Kyriaki, wzniesiony w 1498 roku na ruinach bazyliki bizantyńskiej. Niektórzy sądzą, iż ten pierwszy chrześcijański kościół na Cyprze został zbudowany na fundamentach dawnej synagogi, w której przemawiali Paweł z Barnabą. Lokalna tradycja głosi ponadto, iż przed synagogą Żydzi wymierzyli Szawłowi karę chłosty, o czym przypomina czczona do dzisiaj „kolumna św. Pawła”. W kompleksie starożytnych ruin zachowały się również pozostałości trzynawowego, gotyckiego kościoła z przełomu XIII i XIV wieku. Został on zbudowany przez franciszkanów, którzy schronili się na wyspie po upadku Królestwa Łacińskiego w Ziemi Świętej.
Kościół Agia Kyriaki, zwany także sanktuarium kolumny św. Pawła, jest przykładem ekumenicznej współpracy uczniów Jezusa Chrystusa. Choć jest on własnością kościoła prawosławnego to służy jednak jako świątynia parafialna katolików i anglikanów oraz miejsce liturgicznych spotkań protestantów, maronitów i wspólnoty fińskiego kościoła narodowego. Historia katolickiej parafii w Pafos jest bardzo ciekawa. W latach 70 ubiegłego stulecia grupa obcokrajowców obecnych w mieście została objęta troską duszpasterską najpierw przez kapelanów wojskowych, a następnie przez franciszkanów z parafii w Limassol. Msze św. celebrowano najczęściej w hotelach lub prywatnych domach. W 1985 roku o. Mark Hurst poprosił prawosławnego acrybiskupa Pafos o wypożyczenie jednej z ich świątyń na potrzeby wspólnoty katolickiej. Arcybiskup Chrysostomos zabrał o. Marka do kilku świątyń, pokazując mu między innymi bardzo zaniedbaną Agia Kyriaki. Kiedy franciszkanin poprosił o możliwość przejęcia tego kościoła zaskoczony arcybiskup miał mu odpowiedzieć: „przecież nie możecie tej ruiny używać… jest tu kurzu po kolana i pełno pajęczyn”. Wybór był jednak opatrznościowy. Po generalnych porządkach pierwsza Msza św. wspólnoty katolickiej została odprawiona w Boże Narodzenia 1986 roku. Sześć lat później łaciński patriarcha Jerozolimy, ordynariusz katolików na Cyprze, mianował pierwszym proboszczem parafii w Pafos ks. Johna Sansura. Jest on do dzisiaj aktywnym duszpasterzem nielicznej, ale prężnej wspólnoty katolickiej w Pafos.
Starożytna Salamina, rodzinne miasto Barnaby, znajduje się aktualnie w tureckiej części wyspy. Na początku wielu wyznawców Chrystusa nie dowierzało Szawłowi i podchodziło do jego nawrócenia z rezerwą. Barnaba, który jak mówią Dzieje Apostolskie, „był człowiekiem szlachetnym, pełnym Ducha Świętego i głębokiej wiary” (Dz 11,24), pośredniczył w spotkaniu nawróconego prześladowcy z Apostołami w Jerozolimie (por. Dz 9,26-30). Według Klemensa Aleksandryjskiego i Euzebiusza miał on należeć do 72 uczniów Pana Jezusa. Barnaba urodził się na Cyprze w żydowskiej rodzinie z pokolenia Lewiego i nosił imię Józef. Dzieje Apostolskie tymi słowy wprowadzają nas w okoliczności początków jego działalności. „Także Józef, lewita pochodzący z Cypru, zwany przez Apostołów Barnabą, to jest człowiekiem pocieszenia, sprzedał swoją posiadłość. Otrzymane pieniądze przyniósł i położył przed apostołami” (Dz 4,36-37).
Barnaba zamierzał wraz z Pawłem udać się w drugą podróż misyjną. Doszło jednak do konfliktu pomiędzy dwoma misjonarzami. Paweł z Sylasem wyruszyli do wspólnot w Azji Mniejszej, zaś Barnaba z Markiem na Cypr, gdzie kontynuowali swoją pracę apostolską (Dz 15,39). Nie mamy żadnych informacji o dalszym życiu św. Barnaby. Według tradycji miał on zostać wybrany pierwszym biskupem Cypru, gdzie około 60 r. w rodzinnej Salaminie poniósł śmierć męczeńską z rąk żydowskich rebeliantów. Rozwój chrześcijaństwa na Cyprze został zahamowany aż do 488 roku, kiedy znaleziono relikwie św. Barnaby. Odkrycie grobu pierwszego świętego Cypru podniosło rangę wyspy oraz pozwoliło osiągnąć niezależność polityczną i wyznaniową. O tym jak wielką popularnością cieszyła się w pierwotnym chrześcijaństwie postać św. Barnaby, świadczą liczne apokryfy: Dzieje Barnaby, Ewangelia Barnaby oraz List Barnaby. Kult św. Barnaby był już w czasach apostolskich tak wielki, że św. Łukasz nadał mu zaszczytny tytuł Apostoła Jezusa Chrystusa.
Całej rodzinie Radia Maryja życzę owocnej wielkopostnej drogi, a z okazji Dnia Kobiet wszystkie słuchaczki polecam Maryi z Nazaretu, która jest wzorem piękna i dobroci opartych na Bożych wartościach.