Z Ojczyzny Jezusa
Pokój i Dobro!
W wielu krajach na świecie zostały zorganizowane różnorakie inicjatywy celebrujące 800 letnią historię zakonu braci mniejszych (1209-2009). W naszym kraju, ogólnopolskie obchody miały miejsce w Krakowie na początku października. Jubileuszowego akcentu nie zabrakło także w Ziemi Świętej, uprzywilejowanej pobytem św. Franciszka i od samego początku wybranej przez zakon jako teren ofiarnej działalności misyjnej.
Oficjalne celebracje jubileuszu ośmiu wieków historii zakonu braci mniejszych rozpoczęły się we wtorek, 10 listopada, w Ramli. W obecności nuncjusza apostolskiego w Izraelu, biskupa sufragana patriarchatu łacińskiego z Nazaretu, o. Kustosza Ziemi Świętej oraz licznych gości, Yoel Levai, burmistrz Ramli, oraz Claudio Ricci, burmistrz Asyżu, podpisali układ o partnerstwie obu miast. Ważnym wydarzeniem jubileuszowych celebracji w Ramli, było nazwanie ulicy biegnącej obok klasztoru: „ulicą Zakonu Franciszkańskiego”. Prośbę w tej sprawie wystosował do Rady Miejskiej o. Abdel Masih Fayez, proboszcz i dyrektor szkoły prowadzonej przez Kustodię Ziemi Świętej.
W swoim przemówieniu burmistrz Ramli przedstawił historię miasta oraz jej współczesną strukturę narodowościową, którą tworzą 53 tysiące żydów, 15 tysięcy muzułmanów i 5 tysięcy chrześcijan Arabów. Mieszkańcy stanowią wielokulturową społeczność, która jak podkreślił burmistrz, wymaga „wzajemnego respektu, tolerancji i dialogu”. Według antycznej tradycji chrześcijańskiej, dzisiejsze miasto Ramla to ewangeliczna Arymatea, skąd pochodził Józef, członek sanhedrynu i ukryty uczeń Pana Jezusa (J 19,38). Ze względu na strategiczne położenie na trasie z portu w Jafie do Jerozolimy oraz przy drodze morskiej łączącej Kair z Damaszkiem zostało wybrane na stolicę Palestyny arabskiej co zapoczątkowało jej prężny rozwój. To właśnie z Ramli w 1009 roku wyruszyły muzułmańskie odziały wysłane do Jerozolimy w celu zniszczenia konstantyńskiej bazyliki Bożego Grobu i pozostałych świątyń chrześcijańskich. W czasie wypraw krzyżowych w mieście znajdowała się kwatera generalna króla Ryszarda Lwie Serce. Również Napoleon Bonaparte miał tu swe centrum dowodzenia, gdy oblegał Jafę. Do dzisiaj w klasztorze franciszkańskim pokazywana jest cela, w której mieszkał.
O. Pierbattista Pizzaballa podziękował burmistrzowi za gest podkreślający wielowiekowy związek franciszkanów z ludnością Ramli, gdzie bracia mniejsi osiedli się już w 1296 roku. Ich inicjatywie zawdzięcza się powstanie sanktuarium św. Nikodema oraz domu pielgrzyma – Casa Nova. Dla pielgrzymów przybywających statkami do Jafy był to pierwszy postój i bezpośredni kontakt z Ziemią Świętą. Nawiązując to tej ewangelicznej postaci o. Kustosz powiedział, że przesłaniem Ramli jest wezwanie „do wykazania ciekawości, jak Nikodem, do bycia uważnymi w odkrywaniu tego co się dzieje wokół nas oraz do wykazania gotowości do dialogu”.
Uroczystości rozpoczęte oficjalną ceremonią w urzędzie miasta zakończyły się festynem na dziedzińcu franciszkańskiej szkoły. Przemarsz ulicami Ramli stał się radosnym świętem chrześcijańskiej społeczności miasta oraz przybyłych na uroczystość franciszkanów z Jerozolimy, Ain Karem, Betlejem i Galilei, jak również dostojników kościelnych w tym także przedstawicieli greko-katolików i prawosławnych. Defiladę skautów otwierał duży znak TAU, symbol franciszkańskiej rodziny, a młodzież niosła figurę św. Franciszka. Arabska muzyka religijna i folklorystyczna towarzyszyła radosnej atmosferze franciszkańskiego jubileuszu w Ramli.
Kontynuacją jubileuszowych uroczystości była inicjatywa trzydniowego seminarium (11-13. 11. 2009) zorganizowanego w osadzie Nevé Shalom / Wahat as-Salam, czyli „Oaza Pokoju” pod tytułem „Głos z Asyżu: osiem wieków franciszkańskiego orędzia”. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Nevé Shalom jest bowiem osadą, w której Arabowie mieszają i żyją z żydami w całkowitej równości praw i obowiązków. Wioska „Oaza Pokoju” powstała w 1972 roku w pobliżu monasteru Trapistów z Latroun z inicjatywy dominikanina o. Bruna Hussara. Założeniem tej osady, od samego jej początku, jest szerzenie pokoju i pojednania pomiędzy narodem palestyńskim a żydowskim. Każdego roku około tysiąca studentów zarówno żydów jak i Arabów bierze udział w wykładach dotyczących współistnienia obu narodów i ich wzajemnego poszanowania.
W programie pierwszego dnia było sympozjum pod tytułem: „Podróżnicy, pielgrzymi i świadkowie: spotkanie z Ziemią Świętą / Ziemią Obiecaną”. Przedstawiciele trzech religii monoteistycznych: żydzi, chrześcijanie i muzułmanie dyskutowali nad znaczeniem ich obecności w tym rejonie świata. Konferencje, przygotowane przez znanych specjalistów, dotyczyły również wielowiekowej posługi Kustodii Ziemi Świętej. Jedną z miłych niespodzianek jubileuszowego sympozjum było przedstawienie nowych źródeł historycznych, wśród których są zapiski niemieckiego franciszkanina z pobytu w Ziemi Świętej w latach 1748 – 1752. Rękopis odkryty w bibliotece w Bawarii zawiera cenne informacje oraz mapki klasztorów odwiedzanych przez franciszkańskiego pielgrzyma z Bawarii. Inne nieznane teksty z okresu tureckiego są przypisywane odwiedzającym Palestynę żydom, protestantom oraz pielgrzymom muzułmańskim, którzy zapisali swoje zaskoczenie muzyką organową oraz gościnnością „braci od sznura”, jak często nazywano franciszkanów. Sympozjum stało się ponadto okazją do uczczenia pamięci zmarłego w ubiegłym roku, franciszkańskiego archeologa o. Michele Piccirillo, który był żywym przykładem charyzmatycznego posługiwania synów św. Franciszka na Bliskim Wschodzie.
Po dniu refleksji i dyskusji uczestnicy zostali zaproszeni na jednodniową wyprawę do Galilei, gdzie odwiedzili główne sanktuaria nad Jeziorem Tyberiadzkim. W miniony piątek, w trzecim dniu seminarium, 30-osobowa grupa wzięła udział w marszu z Nevé Shalom do Ein Karem. Trasa około 20 km prowadziła malowniczym terenem rezerwatu przyrody i zakończyła się w sanktuarium narodzin św. Jana Chrzciciela. Na dziedzińcu sanktuarium zmęczonych marszem piechurów powitał o. Pierbattista, Kustosz Ziemi Świętej oraz przedstawiciele włoskiej ambasady w Izraelu, która brała czynny udział w organizowaniu celebracji franciszkańskiego jubileuszu w Ziemi Świętej. Po wizycie w sanktuarium goście zostali zaproszeni na poczęstunek do domu pielgrzyma oraz na koncert w wykonaniu dziecięcego chóru Yasmeen, działającego przy franciszkańskim instytucie muzyki Magnificat w Jerozolimie.
Jubileusz ośmiowiekowej historii zakonu podkreślił aktualność ewangelicznej postawy, z jaką Biedaczyna z Asyżu oraz jego pierwsi bracia udali się do saracenów na Bliskim Wschodzie. Sukces misji w Ziemi Świętej oparty jest na pedagogii dialogu, która nie obawia się spotkania z drugim człowiekiem, bez względu na jego przekonania religijne, ponieważ widzi w nim po prostu człowieka, brata. Każdy dialog, który nie wypływa z głębokiej i szczerej akceptacji drugiej osoby, czy też nie ma korzeni w sercu lub nie jest gotowy do uznania własnych i cudzych ograniczeń jest skazany na klęskę. Stąd też franciszkańskie świadectwo i zaangażowanie na rzecz pokoju i dialogu pomiędzy kulturami jest nie tylko aktualne lecz również bardzo pożądane w Ziemi Świętej.
jk