Szanowny Panie Redaktorze,
w odpowiedzi na Pana e-maila z dnia 27 marca 2024 roku z prośbą o wypowiedź odnośnie następujących kwestii:
„Chodzi o pieniądze z Funduszu Sprawiedliwości – wg danych Ministerstwa Sprawiedliwości to ponad 14 milionów złotych. Fundacja Lux Veritatis wygrywała konkursy dedykowane pomocy ofiarom przestępstw i pomocy postpenitencjarnej.
Czy to prawda, że pieniądze trafiały m. in. na rzecz projektu „Centrum Ochrony Praw Chrześcijan” a także programy w Telewizji Trwam takie jak „Przyczyny nienawiści do Chrystusa i Kościoła”?”,
poniżej przedstawiamy stanowisko Fundacji Lux Veritatis:
Fundacja Lux Veritatis składała oferty w otwartych konkursach ogłaszanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Przyznane dotacje wydatkowano na podstawie zapisów umów dotacyjnych na realizację zadań opisanych w ofertach, zgodnie z kosztorysami stanowiącymi integralne części ofert.
Zadania realizowane przez Fundację Lux Veritatis, współfinansowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości:
- „Pokój ludziom dobrej woli”, 2017 rok, kwota dotacji: 180.800 zł. Akcja informacyjna o skutkach i potrzebie przeciwdziałania przemocy szczególnie wobec dzieci i osób starszych. Podczas akcji przekazano także informacje o systemie darmowej pomocy prawnej, udzielano porad eksperckich (prawnicy, psycholodzy, terapeuci) i dystrybuowano materiały informacyjne dotyczące sposobów przeciwdziałania przemocy. Bezpośrednimi uczestnikami projektu było 970 osób z całej Polski, w zróżnicowanym wieku.
- „Po stronie prawdy”, 2017 rok, kwota dotacji: 460.400 zł. Akcja informacyjna polegająca na produkcji i emisji na antenie TV TRWAM pięciu odcinków cyklu audycji o charakterze interwencyjnym, w których omówiono tematykę dotyczącą nadużyć prawnych (m.in. tzw. afera wekslowa, temat mafii mieszkaniowej w Polsce, afera reprywatyzacyjna).
- „Bądźmy bezpieczni”, 2018 rok, kwota dotacji: 416.600 zł. Akcja informacyjna dotycząca upowszechniania wiedzy z zakresu przeciwdziałania i reagowania na różne formy przestępczości. Jej składowymi były: budowa portalu internetowego, produkcja i emisja audycji oraz kampania informacyjna.
- „Bezpieczni w rodzinie”, 2019 rok, kwota dotacji: 658.800 zł. Działania informacyjne i edukacyjne, stworzono serię edukacyjnych filmów, które zostały umieszczone w social mediach i na stronach internetowych, wyprodukowano i wyemitowano cykl pięciu audycji przybliżających zagadnienia z zakresu ochrony rodziny i osób poszkodowanych, słabszych lub pokrzywdzonych. Powstała także seria artykułów eksperckich, która została umieszczona na stronie internetowej. Zrealizowano również kampanię informacyjną podczas imprezy plenerowej w Toruniu.
- „Prawda a historia” – lata 2020 – 2023, kwota wydatkowanej dotacji: 5.486.320 zł. Akcja informacyjna na temat znaczenia wolności słowa w kontekście wolności obywatelskiej, z przedstawieniem szerokiego rysu historycznego istotnego dla rozwoju wolności słowa. Częścią składową projektu były między innymi: produkcje kilkudziesięciu reportaży historycznych, audycje w formule live, publikacje historyczne oraz konferencje.
Jeśli chodzi o zadanie pn. Centrum Ochrony Praw, realizowane one było w wyniku rozstrzygnięcia V otwartego konkursu ofert na powierzenie realizacji zadań ze środków Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości w zakresie przeciwdziałania przyczynom przestępczości na lata 2020 – 2023.
Dotowane mogły być zadania polegające na przeciwdziałaniu przestępstwom i ich przyczynom w zakresie:
- prewencji przestępstw przeciwko wolności sumienia i wyznania,
- prewencji stosowania przemocy, gróźb bezprawnych na tle przynależności wyznaniowej,
- prewencji dyskryminacji na tle przynależności wyznaniowej, w tym w stosunkach pracy, działalności gospodarczej, edukacji i szkolnictwie wyższym,
- przeciwdziałania naruszeniom wolności sumienia i religii, w tym ingerencjom władz publicznych w zakresie ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania,
- zapobiegania naruszeniom praw rodziców do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania moralnego i religijnego zgodnego ze swoimi przekonaniami,
- prewencji nawoływania do nienawiści czy znieważania na tle wyznaniowym,
- upowszechniania wiedzy z zakresu prześladowań chrześcijan w Polsce i na świecie,
- kształtowania i propagowania postaw społecznych, obywatelskich, patriotycznych,
- przeciwdziałania zagrożeniom dla małżeństw i rodzin, w tym przeciwdziałanie propagowaniu zachowań sprzyjających demoralizacji dzieci i młodzieży,
- przybliżania i upowszechniania zapisów prawa w celu edukowania w zakresie przeciwdziałania przyczynom przestępczości w wyżej wskazanych obszarach,
- przeciwdziałania ugruntowywaniu się stereotypów stanowiących pośrednią przyczynę przestępczości w wyżej wskazanych obszarach;
przy czym zadania te miały być realizowane poprzez następujące działania:
- organizowanie oraz przeprowadzanie akcji i przedsięwzięć informacyjnych,
- finansowanie przygotowania, druku oraz kolportażu publikacji i wydawnictw związanych z prawami osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz zapobieganie przestępczości,
- tworzenie, wzmacnianie i rozbudowa sieci pomocy ofiarom przestępstw, zapobieganiu przestępczości oraz pomocy postpenitencjarnej,
- organizowanie lub zlecanie organizacji konferencji, seminariów,
- zakup wartości niematerialnych i prawnych.
Celem głównym projektu Centrum Ochrony Praw Chrześcijan określonym w ofercie była ochrona przed przestępczością, której ofiarami są osoby wyznające wartości chrześcijańskie.
Zadanie zrealizowano zgodnie z zapisami umowy dotacyjnej. Kwota wydatkowanej dotacji: 6.679.474,11 zł.
W ramach Centrum Ochrony Praw Chrześcijan działało w Toruniu Biuro Sieci Pomocy Prawnej i Poradnictwa Obywatelskiego. Działalność Biura polegała m.in. na nieodpłatnym świadczeniu pomocy prawnej osobom pokrzywdzonym przestępstwem lub też poszkodowanym, doświadczającym prześladowań na tle religijnym. Biuro głównie zajmowało się przypadkami przestępstw przeciwko wolności sumienia i wyznania oraz przemocy na tle religijnym z terenu całej Polski. Podejmowało działania służące zapobieganiu naruszeń konstytucyjnej wolności sumienia i wyznania. Była to aktywność mająca na celu ochronę praw chrześcijan, zwłaszcza przed przestępczością na tle religijnym oraz zapobieganie łamaniu tychże praw w przyszłości. Centrum monitorowało zachowania przestępcze oraz naruszające prawo, a także prowadziło aktywność na rzecz poszanowania prawa w przestrzeni publicznej, życiu społecznym oraz w działalności organów państwowych, jak i samorządowych. Biuro udzielało nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym porad obywatelskich. Interaktywne telefoniczne nieodpłatne porady prawne odbywały się w każdy poniedziałek i środę w godzinach 17:00 – 19:00. Centrum dodatkowo informowało, edukowało i upowszechniało wiedzę w zakresie przedmiotu swojej działalności za pomocą audycji telewizyjnych, kampanii społecznych, publikacji itd.
Na portalu internetowym przekazywaliśmy informacje o formach przemocy skierowanych przeciwko chrześcijanom m.in. poprzez bezpośrednie prześladowania, ograniczanie wolności słowa czy stanowione prawo dyskryminujące osoby wierzące. Pojawiały się także doniesienia m.in. o prześladowaniach, także osób duchownych, gdzie na porządku dziennym były aresztowania, porwania czy zabójstwa (Nikaragua, Kamerun). Na bieżąco śledziliśmy sytuację chrześcijan w Polsce i podejmowaliśmy odpowiednie kroki prawne oraz inne działania mające na celu pomoc poszkodowanym w wyniku dyskryminacji lub prześladowań.
W 2023 roku zleciliśmy do opracowania 81 artykułów przygotowanych przez zespół ekspercki tworzący treści informacyjno-edukacyjne na portal internetowy. Prace zostały napisane przez osoby posiadające różne specjalizacje i stopnie naukowe. W zespole eksperckim byli prawnicy, psychologowie, historycy, dziennikarze, teolodzy i redaktorzy. Różnorodność zatrudnionych specjalistów pozwoliła ukazać szersze spektrum postrzegania rzeczywistości w dziedzinie prześladowania chrześcijan.
W ramach działalności Centrum Ochrony Praw Chrześcijan ofiary przestępstw mogły skorzystać z infolinii, korespondencji mailowej i listownej w celu uzyskania doraźnej pomocy lub przekazania zgłoszenia ws. naruszeń na tle religijnym.
Tematyka zgłaszanych problemów dotyczyła przykładowo:
- przestępczości w zakresie obrazy uczuć religijnych;
- naruszania praw rodziców,;
- ograniczonego dostępu do uczestniczenia w Mszy Św. podczas pobytu w szpitalu;
- dewastacji kościołów i kapliczek;
- nękania przez sąsiadów (z powodów religijnych);
- próśb o podjęcie interwencji w przypadkach prześladowań/dyskryminacji/dewastacji na tle religijnym;
W ramach działalności Centrum Ochrony Praw Chrześcijan w 2023 r. trwały prace nad przygotowaniem zawiadomień do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. Działanie polegało na gromadzeniu materiałów dowodowych w sprawach wskazujących na prawdopodobieństwo dokonywanych przez określone podmioty przestępstw. W dalszej kolejności odbywały się konsultacje z ekspertami – prawnikami i sporządzane były przez nich zawiadomienia do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu. W 2023 roku Biuro Sieci sporządziło 47 takich zawiadomień (w związku ze zgłoszonymi naruszeniami) o możliwości popełnienia przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania oraz przemocy na tle religijnym (w roku 2023 głównie czyny dotyczyły przestępstwa z art. 119 k.k., art. 196 k.k., art. 262 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 194 k.k. w zb. z art. 196 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 217 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 196 k.k. w zb. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 262 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 193 k.k. w zb. z art. 196 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 196 k.k. w zb. z art. 256 § 2 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 k.k., art. 196 k.k. w zb. z art. 261 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 257 k.k., 195 § 1 k.k. w zw. z art. 196 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 217 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 217 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 152 § 2 k.k, art. 196 k.k. w zw. z art. 126a k.k. w zw. z art. 119 § 1 k.k. w zw. z art. 137 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.).
Dotyczyły m.in. następujących zdarzeń:
- kierowanie groźby pobicia, dyskryminacji z powodów wyznaniowych, nękania oraz znieważania poprzez przesyłanie wiadomości lub publikowanie ich w Internecie,
- dyskryminacja wyznaniowa oraz obraza uczuć religijnych,
- akt dewastacji na cmentarzu w Jaroszowie. Zgodnie z ustaleniami Biura Sieci Pomocy Prawnej i Poradnictwa Obywatelskiego w Toruniu przy Centrum Ochrony Praw Chrześcijan, dewastacji uległo dwadzieścia jeden nagrobków,
- naruszenie nietykalności cielesnej względem 9-letniego ministranta biorącego udział w wizycie duszpasterskiej,
- zniszczenie szopki bożonarodzeniowej w Brzesku (woj. małopolskie),
- kradzież i dewastacja figur z szopki bożonarodzeniowej znajdującej się na Placu Biegańskiego w Częstochowie przez sześcioosobową grupę nastolatków,
- włamanie się do kościoła pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Ludwinie. Uszkodzenie mienia, dewastacja i profanacja figur,
- akt dewastacji na cmentarzu katolickim w Nowym Porcie w Gdańsku,
- akt dewastacji w kościele pw. św. Rodziny w Elblągu. Kradzież pieniędzy,
- kradzież figury Matki Bożej z kapliczki w Gałkowie Małym (gm. Koluszki),
- dewastacja kościoła pw. św. Zofii Barat przy ul. Tanecznej w Warszawie,
- dewastacja figury przedstawiającej postać św. Józefa w Stęszewie,
- kradzież i profanacja krzyża z kościoła w Dęblinie,
- dewastacja krzyża znajdującego się przy drodze wojewódzkiej pomiędzy Ciężkowicami a Żytnem (w powiecie radomszczańskim),
- dewastacja Kaplicy Ewangelicko-Augsburskiej i zniszczenie nagrobków na miejscowym cmentarzu w Kozakowicach Dolnych,
- znieważenie przedmiotu czci religijnej przy ulicy Piotrkowskiej 265, na placu przed Bazyliką Archikatedralną św. Stanisława Kostki,
- akt wandalizmu na terenie cmentarza w Świerczynie w powiecie leszczyńskim,
- akt wandalizmu w kościele pw. Matki Bożej Fatimskiej w Koziegłowach,
- akt wandalizmu w kaplicy znajdującej się na terenie Portu Lotniczego w Gdańsku im. Lecha Wałęsy,
- kradzież przydrożnych kapliczek w Puznówce,
- dewastacja figury św. Józefa znajdującej się na terenie parafii pw. Najświętszej Maryi Panny w Piłce,
- dewastacja kapliczki z figurą Matki Boskiej stojącej przy kościele w Noskowie,
- zakłócanie Mszy Świętej w kościele pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła na warszawskim Ursynowie,
- napaść na starszego kapłana parafii w Dobczycach (naruszenie nietykalności cielesnej),
- napaść na osobę duchowną we Wrocławiu (naruszenie nietykalności cielesnej),
- napad na uczestników publicznej modlitwy różańcowej,
- dewastacja mienia na terenie parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Malni,
- akt dewastacji kapliczki w Grocie Białe Góry, znajdującej się przy ulicy ks. Przesmyckiego w Łaskarzewie,
- dewastacja plenerowej stacji Drogi Krzyżowej usytuowanej przy wejściu do parku od strony Ronda Giedroycia w Kielcach,
- zniszczenie kapliczki Matki Bożej w Żuklinie,
- kradzież z włamaniem na terenie parafii pw. św. Rocha w Nowym Sączu,
- profanacja obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej podczas parady równości osób LGBT w Częstochowie.
W związku z ww. zgłoszeniami Biuro udzielało kompleksowej pomocy prawnej w postępowaniu przygotowawczym (w tym zażaleniowym) oraz sądowym. Nadto w roku 2023 interweniowaliśmy w zgłoszonych sprawach dot. naruszeń na tle religijnym w postępowaniu przed organami administracji publicznej i sądami administracyjnym oraz w postępowaniu karnym wykonawczym (dot. spraw prawomocnie zakończonych łącznie z wizytą osadzonego w Zakładzie Karnym). Większość z ww. postępowań objętych jest tajemnicą zawodową.
Inne zgłoszone sprawy wymagające pomocy prawnej spoza zakresu przedmiotu działalności COPCH zostały przekierowane do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) na terenie Polski według potrzeby petenta celem udzielenia wsparcia prawnego.
Centrum Ochrony Praw Chrześcijan prowadziło aktywność na rzecz poszanowania prawa w przestrzeni publicznej, życiu społecznym oraz w działalności organów państwowych, jak i samorządowych. Biuro podejmowało interwencje w sprawach dotyczących wezwania do usunięcia naruszeń czy też zaniechania naruszeń na tle religijnym.
Jak wynika ze zgromadzonych przez COPCH danych, w każdym miesiącu, każdego roku dochodzi do poważnych naruszeń na tle religijnym, z których wiele ma charakter przestępczy, zarówno na terenie Polski, jak i w Europie.
W ramach projektu Centrum Ochrony Praw Chrześcijan w 2023 roku wyprodukowaliśmy i wyemitowaliśmy (premiera + powtórka) na antenie ogólnopolskiej stacji telewizyjnej Trwam audycje w formule live, każda o długości 75 minut, przykładowo:
- Polskie prawo a dyskryminacja chrześcijan – emisja premiery 26 lutego 2023 r.
- Chrześcijanie – ukryte ofiary prześladowań – emisja premiery 19 lipca 2023 r.
- Zamach na wartości chrześcijańskie w Polsce w latach 2020-2023 – emisja premiery 12 listopada 2023 r.
W 2023 roku przeprowadzono trzy szkolenia.
Temat pierwszego: Prześladowania religijne w Polsce – aspekty praktyczne. Celem szkolenia było ukazanie problemu prześladowań religijnych w Polsce w kilku płaszczyznach:
- sumaryczny opis problemu ilustrujący jego skalę – statystyki zjawiska prześladowań.
- problem regulacji prawnych – wskazanie stosownych przepisów związanych z tym zagadnieniem.
- aspekt teologiczny wskazujący na wymiar nie tyle „obrazy uczuć religijnych”, co naruszenia obiektywnej wartości sacrum.
- wskazanie instytucji i ośrodków zajmujących się problematyką prześladowań religijnych.
- pojęcie wolności religijnej i potrzeba edukacji do niej.
Tematem drugiego szkolenia była Skarga Indywidualna w Sprawie Ochrony Praw Człowieka. Miało na celu dostarczenie uczestnikom wiedzy i umiejętności, które umożliwią im skuteczne korzystanie z mechanizmu skargi indywidualnej w kontekście naruszeń praw człowieka, w szczególności w obszarze wolności myśli, sumienia, wyznania i religii. Agenda szkolenia:
- wprowadzenie do praw człowieka: omówienie podstawowych zasad i deklaracji międzynarodowych dotyczących praw człowieka oraz szczególnego znaczenia wolności myśli, sumienia, wyznania i religii.
- Skarga Indywidualna: wyjaśnienie, czym jest skarga indywidualna, kto może ją składać, gdzie i w jaki sposób można to zrobić.
- naruszenia praw człowieka: przykłady naruszeń praw człowieka związanych z wolnością myśli, sumienia, wyznania i religii, jakie mogą stanowić podstawę do złożenia skargi.
- procedura składania skargi: omówienie krok po kroku procesu składania skargi indywidualnej, w tym dokumentacji i formularzy.
- organizacje i instytucje wsparcia: przedstawienie organizacji i instytucji, które mogą pomóc w przygotowaniu i złożeniu skargi.
Tematem przewodnim trzeciego szkolenia była Wolność Religijna Chrześcijan w Wybranych Krajach Świata. Wolność religijna jest jednym z najważniejszych praw człowieka, które powinno być respektowane i chronione na całym świecie. Agenda szkolenia:
- wprowadzenie do wolności religijnej: omówienie znaczenia wolności religijnej jako fundamentalnego prawa człowieka.
- analiza sytuacji wolności religijnej chrześcijan na przykładach wybranych krajów z uwzględnieniem historii i aktualnych wyzwań, praw i obowiązków obywateli.
- ochrona wolności religijnej: omówienie międzynarodowych standardów i narzędzi, które pomagają w ochronie wolności religijnej.
- działania i aktywizm: przykłady działań i kampanii na rzecz wolności religijnej chrześcijan w wymienionych krajach.
W 2023 roku w ramach projektu Centrum Ochrony Praw Chrześcijan wydano publikację Zamach na wartości chrześcijańskie w Polsce w latach 2020 – 2023. Autorami publikacji są: ks. prof. Paweł Bortkiewicz TChr, adw. dr inż. Anna Żmijewska.
W dniu 21.09.2023 roku Fundacja Lux Veritatis złożyła ofertę w X konkursie ogłoszonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, proponując kontynuację projektu COPCH, tj. na zadanie Centrum Ochrony Praw Chrześcijan 2024 – 2026. W dniu 30.11.2024 r. zawarliśmy z Ministrem Sprawiedliwości umowę dotacyjną na łączną kwotę 7.178.028 zł. Pierwsza transza w wysokości 1.154.400 zł powinna zostać przekazana na rachunek bankowy Fundacji do dnia 14.01.2024 roku. Do dzisiaj, tj. do 10.04.2024 roku nie otrzymaliśmy żadnych środków finansowych na realizację projektu. Mimo tego Fundacja Lux Veritatis prowadzi działania projektowe zgodnie z zapisami umowy dotacyjnej.
Z poważaniem
Fundacja Lux Veritatis
