Norwegia: będzie trudniej prowadzić badania na Svalbardzie

Norweski rząd zaostrzył wymagania wobec zagranicznych naukowców, którzy chcą prowadzić badania na Svalbardzie. Przedstawiona nowa strategia ogranicza możliwość tworzenia nowych stacji i zwiększa kontrolę nad działalnością badawczą na arktycznym archipelagu.

Naukowcy i inni pracownicy przyjeżdżający w celach badawczych na Svalbard będą musieli znać język norweski lub angielski na tyle dobrze, by móc sprawnie porozumiewać się w sprawach bezpieczeństwa i w razie potrzeby wezwać pomoc. Wykorzystywana do badań aparatura będzie musiała wcześniej uzyskać atest lokalnych władz.

Zgodnie z nowymi przepisami nieprzestrzeganie zasad może oznaczać utratę dostępu do miejsca prowadzenia badań, a nawet odebranie prawa do ich prowadzenia.

Norwegia nie zamierza też wydawać pozwoleń na tworzenie nowych stacji badawczych poza istniejącymi ośrodkami. Nowe badania mają być prowadzone z Ny-Aalesund lub Svalbard Science Center w Longyearbyen. Naukowcy z państw, które nie mają własnej stacji na Svalbardzie, będą musieli prowadzić badania przy udziale norweskiej instytucji w roli gospodarza.

Longyearbyen to główna norweska osada na Svalbardzie. Jest siedzibą centrum uniwersyteckiego UNIS, Norweskiego Instytutu Arktycznego i EISCAT – międzynarodowego centrum radarowego, badającego górne warstwy atmosfery i pogodę kosmiczną. Ny-Aalesund to dawna osada górnicza przekształcona w międzynarodowe miasteczko naukowe, w której badacze z około 20 instytucji z całego świata prowadzą prace.

Powodem wprowadzonych zmian według władz w Oslo są zmiany klimatu i rosnąca aktywność badawcza na Svalbardzie. Dodatkową przyczyną ma być pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa w Arktyce.

Nowe ograniczenia dotyczące zakładania i prowadzenia stacji nie dotyczą istniejących na arktycznym archipelagu polskich placówek. Na Svalbardzie Polska ma ich pięć. Cały rok działa Polska Stacja Polarna Polskiej Akademii Nauk w Hornsundzie. Cztery stacje sezonowe należą do Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i Uniwersytetu Wrocławskiego. Toruńska stacja obchodziła w 2025 roku 50-lecie działalności.

PAP