Papież Leon XIV w Paryżu: Ochrona życia fundamentem praw człowieka

O niepokojących tendencjach, które grożą sprowadzeniem nauki i technologii do dochodowych przedsięwzięć, sprzyjających oferowaniu zaplanowanej śmierci mówił Leon XIV w przemówieniu do władz i społeczeństwa obywatelskiego Francji. Wskazał, że ochrona życia jest fundamentem praw człowieka i wezwał, by Francja chroniła wolność sumienia oraz była budowniczym pokoju.

Już w swoim pierwszym przemówieniu po przylocie na francuską ziemię Leon XIV poruszył aktualne problemy współczesnego świata, dotyczące godności osoby, poszanowania życia, pokoju, prawdziwego braterstwa, potrzeby etycznego podejścia do sztucznej inteligencji, aby człowiek nie stał się poddanym „raju maszyn”. Wskazał też na wielkie dziedzictwo katolickie Francji, które promieniowało i kształtowało cały świat.

Francuska kultura kierowana ku dobru, oświetlała świat

W obecności prezydenta Francji, korpusu dyplomatycznego oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego Leon XIV przypomniał, że Paryż nazywany jest Ville lumière [Miastem – światłem], a Francja od stuleci jaśnieje „niczym latarnia kultury, sztuki i duchowości, nie tylko w Europie, lecz także na całym świecie.”

To bogate dziedzictwo duchowe i intelektualne Francji, które miało ogromny wpływ na kształtowanie umysłów na świecie.

„Blask wybitnych francuskich umysłów, których przedstawiciele byli zarazem wielkimi katolikami, podkreśla, jak bardzo nauka, sztuka, literatura i filozofia mogą służyć dobru ludzkości, jeśli ukierunkowane są na poszukiwanie piękna, dobra i prawdy, aby świat miał życie” – mówił Leon XIV.

Odbudowa Notre Dame znakiem odrodzenia

Elementem tej tradycji jest francuskie savoir-faire [kunszt], którego dziełem jest katedra Notre Dame i jej odbudowa po pożarze z 2019 r. Dziękując prezydentowi Macronowi za zaangażowanie w dzieło odbudowy katedry, Leon XIV wskazał, że fakt ten jest „symbolem odzyskanej nadziei, dowodem na to, że dzięki współpracy wszystkich może odrodzić się nawet to, co wydawało się bezpowrotnie zniszczone, oraz świadectwem jedności osiągniętej we wspólnym wysiłku.”

„To wspaniałe dzieło dokonanie powinno natchnąć wszystkich uczestników życia politycznego, społecznego i religijnego kraju nowym zapałem do nieustannego działania w duchu jedności, z siłą płynącą z żywej nadziei” – zachęcił Leon XIV.

Chrześcijańskie korzenie Francji

Wskazując na „bogate korzenie chrześcijańskie” Francji, kształtowanie jej duszy od czasów św. Ireneusza i chrztu Chlodwiga, Ojciec Święty wskazał na promieniowanie dziedzictwa chrześcijańskiego z tego kraju na cały świat. A to dzięki niemu rozkwitł humanizm, dążący do zespolenia dziedzictwa grecko-rzymskiego z wiarą chrześcijańską.

Papież wskazał na to, iż Francja wniosła w dzieje świata uznanie praw człowieka, „zakorzenionych w samej naturze osoby ludzkiej, a w szczególności wolności religijnej.”

„Ta nieustanna troska o przyrodzoną godność każdego człowieka znajduje odzwierciedlenie również w waszej dewizie narodowej. Wolność, równość i braterstwo nie są jedynie słowami wyrytymi na fasadach budynków publicznych, lecz wskazują na uniwersalne wymogi etyczne, które także w orędziu Ewangelii znajdują niewyczerpane źródło inspiracji i urzeczywistnienia” – mówił Leon XIV.

Jan Paweł II wskazał na prawa człowieka

Ojciec Święty przypomniał, iż to właśnie w Paryżu ogłoszona została Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, którą św. Jan Paweł II uważał za „prawdziwy słup milowy na drodze postępu moralnego ludzkości”. Leon XIV za Papieżem Polakiem przestrzegł przed naruszaniem tych praw

Etyka chroni przed „rajem maszyn”

Jak mówił, kwestia poszanowania praw i godności człowieka jest szczególnie aktualna w dobie rozwoju technologicznego. Jeśli technologia nie jest ukierunkowana ku dobru, stanowi zagrożenie dla tych.

„Już w swoich czasach Georges Bernanos dostrzegał niebezpieczeństwo, że ślepe posłuszeństwo i brak odpowiedzialności mogą stać się władcami ‘Raju Maszyn’” – mówił Ojciec Święty.

„Z tego względu – mówił – uznałem za konieczne podjęcie w mojej pierwszej Encyklice tematu sztucznej inteligencji, aby na nowo postawić osobę ludzką w centrum wszelkiej refleksji. Abyśmy nie zatracili naszego człowieczeństwa pośród ‘raju maszyn’, który wkracza w nasze codzienne życie i coraz silniej na nie wpływa, pilnie potrzeba formowania umysłów do rozeznania etycznego, pozwalającego rozpoznać to, co jest moralnie dobre.” – dodał.

Różnorodność sumień

Papież przypomniał swoje przemówienie do Korpusu Dyplomatycznego przy Stolicy Apostolskie, że prawdziwie wolne społeczeństwo nie narzuca jednolitości, ale chroni różnorodność sumień, zapobiegając tendencjom autorytarnym i promując dialog etyczny, który wzbogaca tkankę społeczną.

„Dialog ten jest tym pilniejszy we współczesnej Francji, gdzie osoby należące do różnych kultur i religii są wezwane do wspólnego życia i wnoszenia własnego wkładu w budowanie społeczeństwa” – mówił Leon XIV w Paryżu.

Ochrona życia fundamentem praw

Pierwsze przemówienie Leona XIV we Francji: Ochrona życia fundamentem praw. Francja zawsze oświecała świat, jej powołaniem budowa pokoju. Laickość nie wyklucza religii, uniknijmy „raju maszyn”
➡️ https://t.co/TTd73fozsP@EpiskopatNews pic.twitter.com/vG2jsq5YQf

— Vatican News PL (@VaticanNewsPL) September 25, 2026

Leon XIV wskazał, że dzięki osobom wiernym Ewangelii Kościół katolicki we Francji „nieustannie działał na rzecz najbardziej potrzebujących, stając się żywym obliczem Bożej czułości i współczucia.” Przypomniał postać św. św. Wincentego a Paulo i innych ludzi Kościoła, dzięki którym odrodziła się działalność charytatywna w XVII w. prowadzona przez różnorodne instytucje katolickie, także dzisiaj.

Ich świadectwo troski i służby stanowi wezwanie do odnowionego braterstwa, które wymaga „towarzyszenia z szacunkiem i we wzajemnym zaufaniu na każdym etapie życia” oraz obrony tych, którzy nie mają głosu.

„Dlatego ponownie ‘stanowczo powtarzamy, że ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka” – przypomniał swoje przesłanie do dyplomatów Ojciec Święty.

„Nie” dla surogacji i zaplanowanej śmierci

W tym kontekście Leon XIV ostrzegł przed rozwojem nauki i technologii bez odniesienia do sumienia.

„Z niepokojem dostrzegam niekiedy we współczesnych społeczeństwach tendencje, które grożą sprowadzeniem nauki i technologii do dochodowych przedsięwzięć, sprzyjających manipulacjom genetycznym, macierzyństwu zastępczemu, handlowi organami czy oferowaniu zaplanowanej śmierci” – mówił Papież.

„Wzajemny szacunek i ochrona życia każdego człowieka są odpowiedzialnością każdego z nas i nas wszystkich, która zaczyna się od przemiany umysłu i serca” – dodał.

Laickość nie wyklucza religii

We Francji, kraju wyczulonym na kwestie rozdziału religii od państwa Leon XIV mówił o właściwie pojmowanej laickości.  Stwierdził, że „chrześcijanina zaangażowanego w życie publiczne, który działa w świetle swego sumienia oświeconego przez wiarę, nie można uważać za osobę uprawiającą prozelityzm ani za zagrożenie dla jedności ojczyzny.”

„Prawdziwa laickość nie wyklucza wymiaru religijnego, lecz przeciwnie, potrafi czerpać z niego jako ze źródła służącego wychowaniu” – przypomniał swoje przemówienie do nauczycieli religii Leon XIV.

„Właściwie pojmowana laickość nie polega zatem na wykluczaniu religii z przestrzeni publicznej czy z edukacji i wychowania, lecz na dążeniu do tego, aby państwo i instytucje religijne prowadziły ze sobą dialog i łączyły siły w służbie dobru wspólnemu, aby świat miał życie” – dodał Ojciec Święty.

Francja, Kościół i Bliski Wschód

Papież wyraził radość ze współpracę Francji i Kościoła katolickiego w służbie chrześcijanom Wschodu, która ma wielkie znaczenie w kwestii promowania pokoju i porozumienia między ludźmi.

W kontekście Bliskiego Wschodu, Leon XIV wystosował apel na rzecz pokoju.

„Jak jednak mówić o tym regionie świata, w którym dwa tysiące lat temu narodził się Książę Pokoju, nie myśląc zarazem o wszystkich społecznościach dotkniętych skutkami konfliktów oraz o tych, którzy cierpią z powodu plagi wojny?” – podkreślił Papież.

Powołaniem Francji budowanie pokoju

Za Janem XXIII wezwał do zaprzestania współzawodnictwa w rozbudowie potencjału wojennego i do rozbrojenia, a także zakazu używania broni atomowej.

„Coraz bardziej rozpowszechnia się bowiem błędne przekonanie, że posiadanie broni jądrowej stanowi gwarancję bezpieczeństwa, co napędza nowy, trudny do opanowania wyścig zbrojeń” – mówił cytując swoją encyklikę Magnifica humanitas.

„Tymczasem pokój nie jest równowagą sił, a buduje się go każdego dnia poprzez dialog i sprawiedliwość” – dodał Papież.

Papież wezwał, by nie godzić się nigdy z perspektywą wojny, uznając ją za nieuniknioną, lecz poprzez dialog i dyplomację działać na rzecz pokoju.

„W obliczu szczęku oręża i wielorakich kryzysów, które wstrząsają naszym światem, powołaniem Francji jest pozostać niestrudzonym budowniczym pokoju i multilateralizmu, zwłaszcza w naszej drogiej Europie. Oby Francja, wierna swoim wartościom, wytyczała drogę pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego oraz odpowiedzialnie wnosiła swój niezastąpiony wkład w dzieło pokoju” – wezwał Ojciec Święty.

Niech Bóg błogosławi Francję

Papież zawierzył Francję, jej pokój i pomyślność wstawiennictwu Maryi.

„Niech Bóg błogosławi Francję i wszystkich Francuzów!” – zakończył Leon XIV.

Poszczególne punkty programu transmitujemy w Radiu Maryja i TV Trwam.

Wojciech Rogacin/ s. Róża Chrzanowska/Vatican News