Zagrożony wzrok diabetyków

Zamazania, plamy w polu widzenia, wreszcie ciemność – to czeka osoby
chorujące przez długi czas na cukrzycę, jeżeli nie podejmą kroków
zapobiegających powikłaniom cukrzycy – retinopatii cukrzycowej, odmiany
mikroangiopatii (uszkodzenia drobnych naczyń) dotykającej naczyń siatkówki oka –
i leczących je. Diabetycy narażeni są także na częstsze zachorowania na choroby
oczu, takie jak jaskra i zaćma.

Cukrzyca może być źródłem powikłań naczyniowych przyczyniających się do
zwiększenia ryzyka wystąpienia zawału mięśnia serca, udaru mózgu czy
niedokrwienia kończyn dolnych. Może prowadzić także do retinopatii cukrzycowej,
czyli do uszkodzenia siatkówki oka i postępującej utraty wzroku. Na podstawie
obrazu dna oka w badaniu okulistycznym wyróżnia się trzy stopnie retinopatii
cukrzycowej: retinopatię nieproliferacyjną prostą – w badaniu obserwuje się
mirkonaczyniaki, krwotoki śródnaczyniówkowe, zmiany nazywane wysiękami twardymi
(lipidy) oraz obrzęk plamki; retinopatię przedproliferacyjną – do opisywanych
powyżej zmian dołącza się poszerzenie naczyń żylnych, pojawiają się też obszary
braku perfuzji, czyli fragmenty siatkówki, które są pozbawione ukrwienia. Trzeci
stopień to retinopatia proliferacyjna – w tym stopniu zmian najistotniejsze jest
zjawisko neowaskularyzacji, czyli tworzenia nowych, nieprawidłowych naczyń
krwionośnych; pojawia się także rozrost włóknisto-naczyniowy, który może
doprowadzić do odwarstwienia siatkówki i ślepoty.
Retinopatia cukrzycowa jest przyczyną pogarszania się wzroku osób chorych na
cukrzycę. Z czasem, gdy nie zostaje podjęte leczenie, może prowadzić do ślepoty
związanej z odwarstwieniem siatkówki, uszkodzeniem plamki lub wtórną jaskrą.
Szacuje się, że w krajach rozwiniętych około 8 proc. wszystkich przypadków
ślepoty spowodowane jest właśnie tym powikłaniem cukrzycy. Głównym "winowajcą"
retinopatii jest podwyższony poziom glukozy. Im bliższy normie, tym mniejsze
ryzyko retinopatii. Dlatego najważniejsza w zapobieganiu powikłaniom jest ścisła
kontrola poziomów glukozy we krwi. Istotne znaczenie ma także regularna kontrola
oczu u specjalisty, a w przypadku zmian – jak najwcześniej podjęte leczenie.
Postępujące powikłanie można częściowo leczyć, stosując m.in. zabieg zwany
fotokoagulacją. Leczenie fotokoagulacją laserową przeprowadza się w każdym
okresie rozwoju retinopatii cukrzycowej. Jej celem jest zachowanie aktualnej
ostrości wzroku. Poprawa ostrości wzroku może wystąpić w niewielkim odsetku oczu
poddanych temu leczeniu – około 15 procent. Stąd ważne jest rozpoczęcie leczenia
we wczesnym okresie powstania zaburzeń widzenia związanych z rozwojem
retinopatii cukrzycowej. 
Inne choroby oka atakujące cukrzyków to m.in. jaskra i zaćma. Osoby chore na
cukrzycę mają o 40 proc. wyższe ryzyko rozwoju jaskry i 60 proc. wyższe ryzyko
zachorowania na zaćmę. Zachorowania zwiększają się z wiekiem i czasem trwania
schorzenia.

Rozwój retinopatii cukrzycowej zależy od wielu czynników:
– szybciej rozwija się u pacjentów z cukrzycą typu 1 
– insulinozależną; 
– częściej występuje u chorych z długim trwaniem cukrzycy; 
– częściej występuje u chorych z podwyższonym poziomem glukozy we krwi; 
– nasila się przy współistnieniu nadciśnienia tętniczego, chorób nerek,
niedokrwistości;
– jej rozwój przyspieszają stany zapalne organizmu i operacje chirurgiczne
powodujące deregulację cukrzycy.