Stan śledztwa i wniosków o pomoc prawną w śledztwie smoleńskim

1. Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie bada cztery wersje przyczyny katastrofy:
– awaria samolotu,
– skutek działań ludzkich (np. załogi i kontroli ruchu powietrznego),
– organizacja i zabezpieczenie lotu,
–
zachowania i działania osób trzecich (wersja ta zakłada m.in. zamach
terrorystyczny, sugestie i oczekiwania od załogi określonego działania).
2. W końcu maja Prokuratura Generalna informowała, że sprawą zajmuje się zespół prokuratorski liczący 11 śledczych.
3.
Do tej pory w ramach śledztwa zgromadzono ponad 40 tomów akt, w tym 6
niejawnych; przesłuchano w sumie już ponad 200 świadków. Planowane jest
przesłuchanie kolejnych ok. 100 osób, przede wszystkim w wątku
dotyczącym organizacji lotu do Smoleńska.
4. Lista pokrzywdzonych w
śledztwie – głównie bliskich ofiar katastrofy – obejmuje już około 160
osób. Reprezentuje ich prawie 30 pełnomocników.
5. Główne śledztwo w
sprawie katastrofy polskiego samolotu rządowego prowadzi rosyjska
prokuratura. Zdecydowana część dowodów w tej sprawie – zeznania świadków
katastrofy, szczątki samolotu oraz znalezione na miejscu tragedii
czarne skrzynki tupolewa – znajduje się w Rosji. Dlatego polska
prokuratura skierowała do rosyjskich śledczych już pięć wniosków o pomoc
prawną. Dotyczą one – jak to sformułowano w pierwszym wniosku –
przekazania wszystkich dokumentów ważnych dla śledztwa.
6. W
przekazanych wczoraj 11 tomach akt rosyjskiego śledztwa nie ma
protokołów sekcji zwłok ofiar. Tymczasem mają one kluczowe znaczenie dla
polskiego śledztwa.
7. W drugiej połowie czerwca do Polski trafiła z
Rosji pierwsza partia materiałów, zawierająca 6 tomów akt, w sumie 1300
kart. Są to głównie zeznania świadków, protokoły i dokumentacja
fotograficzna z oględzin miejsca katastrofy oraz protokoły identyfikacji
ciał ofiar. Do ich przetłumaczenia powołano sześciu tłumaczy
przysięgłych języka rosyjskiego i angielskiego. Obecnie trwa jeszcze
tłumaczenie tych materiałów. Część wpłynęła już do WPO.
8. NPW
informowała, że do tej pory prokuratura polska dysponuje jedynie
protokołem sekcji prezydenta Lecha Kaczyńskiego – na pozostałe wciąż
czekamy.
9. Prokuratura wciąż nie może otrzymać z Moskwy m.in.
dokumentów dotyczących regulacji ruchu lotniczego w Rosji ani listy osób
kontrolujących ruch lotniczy w Rosji w dniu katastrofy.
10.
Otrzymaliśmy jedynie protokoły przesłuchań dwóch z trzech osób obecnych
10 kwietnia na wieży kontrolnej w Smoleńsku. Tymczasem nie znamy zeznań
trzeciej – najważniejszej osoby.
11. W skierowanym w maju wniosku
polska prokuratura zwróciła się m.in. o ustalenie danych osobowych i
przesłuchanie autora filmu nakręconego na miejscu katastrofy krótko po
tragedii. Do władz Białorusi prokuratura zwróciła się o przesłuchanie
osoby, która 10 kwietnia na smoleńskim lotnisku sfotografowała, jak w
lotniskowych reflektorach wymieniane są żarówki. Według prokuratora
generalnego Andrzeja Seremeta, Białorusini niebawem prześlą Polsce
zrealizowany wniosek.
12. Polska chce też od władz rosyjskich zgody
na dokonanie dodatkowych oględzin miejsca katastrofy przez grupę
polskich archeologów i geofizyków, które to oględziny mają na celu
„odnalezienie ewentualnych pozostałych szczątków ofiar, fragmentów
samolotu, jego wyposażenia oraz ruchomości należących do osób
znajdujących się na pokładzie”.
13. Polska chce też czasowego wydania
nam do własnych badań czarnych skrzynek jako niezbędnych dowodów w
postępowaniu karnym. Oryginały czarnych skrzynek znajdują się w Rosji w
sejfie Międzypaństwowego Komitetu Lotniczego (MAK). Naczelny prokurator
wojskowy informował, że z punktu widzenia prokuratury nie ma żadnego
zagrożenia mogącego wskazywać, że w te zapisy ingerowano.
14. Polskim
ekspertom udało się rozszyfrować więcej słów z nagrań CVR. Do wydania
pełnowartościowej opinii potrzebny jest jednak dostęp do oryginałów i
porównanie ich z kopią. Polska prokuratura wojskowa kopie zapisów
rejestratorów otrzymała na początku czerwca i przekazała je biegłym do
analizy. Generał Krzysztof Parulski poinformował w środę w Moskwie, że
ze względów technicznych potrzebne jest kolejne skopiowanie nagrań
rejestratorów.
15. Przygotowywano też szósty wniosek o pomoc prawną
do strony rosyjskiej. Do tej pory poinformowano jedynie, że będzie on
dotyczył dokumentów regulujących funkcjonowanie statków powietrznych w
przestrzeni Federacji Rosyjskiej ze wskazaniem nazw oraz podmiotów,
które je wydały. Ma dotyczyć również zabezpieczenia wraku samolotu przed
czynnikami atmosferycznymi. Rosjanie proponują, by nie przenosić go do
hangaru, lecz zabezpieczyć brezentem, i czekają na stanowisko strony
polskiej w tej sprawie.
16. Kolejny z wniosków został skierowany do
Departamentu Sprawiedliwości USA. Prokuratura wnosi w nim m.in. o
udostępnienie zapisów nasłuchów „rozmów w przestrzeni”.
17. Polska prokuratura zleciła też kilka ekspertyz, które na jej zlecenie wykonują biegli różnych dziedzin. Dotyczą one m.in.:
–
zapisów kopii czarnych skrzynek (badania prowadzą Instytut Ekspertyz
Sądowych w Krakowie i laboratorium policji). Prokuratura informowała, iż
gotowa opinia z tej analizy wpłynie do końca września,
– w
Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Głównej Policji oraz w
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego trwają prace nad ekspertyzami
nagrań audiowizualnych m.in. z miejsca katastrofy,
– wpłynęła już
opinia z Instytutu Geografii PAN na temat warunków pogodowych i z
Wojskowego Instytutu Chemii – toksykologiczna (według niej na ciałach
ofiar nie znaleziono śladów materiałów wybuchowych),
18.
Przesłuchania świadków w Polsce odbywają się także na potrzeby
prowadzonego równolegle w sprawie katastrofy śledztwa prokuratury
rosyjskiej. Wniosek o pomoc prawną, dotyczący m.in. przesłuchań
określonych świadków – bliskich ofiar katastrofy – skierowała do Polski
prokuratura rosyjska. Pytania Rosjan dotyczą zagadnień odnoszących się
m.in. do pokrewieństwa z ofiarami oraz powodu ich lotu, a także
ewentualnego odszkodowania.

oprac. Marta Ziarnik