Prawo do emerytury pomostowej
Od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o
emeryturach pomostowych, zwanych pomostówkami. Z przywilejów określonych ustawą
o pomostówkach, a więc z zakończenia aktywności zawodowej, mogą jednak
skorzystać tylko przedstawiciele niektórych zawodów oraz osoby wykonujące
szczególnie ciężkie i niebezpieczne prace. Aby uzyskać pomostówkę, muszą one
spełnić odpowiednie warunki dotyczące wieku i stażu pracy, w tym stażu pracy
szczególnie uciążliwej, a w niektórych przypadkach także uzyskać orzeczenie
lekarza medycyny pracy o niezdolności do wykonywania konkretnego rodzaju
pracy.
Prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi urodzonemu po 31
grudnia 1948 roku. Pracownik ten będzie mógł przejść na emeryturę pomostową po
osiągnięciu wieku co najmniej 55 lat (w przypadku kobiet) i 60 lat (w przypadku
mężczyzn), jeżeli spełni łącznie następujące warunki: ma okres pracy w
szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15
lat, ma łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla
kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn, wykonywał prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze zarówno przed 1 stycznia 1999 r., jak i
po 31 grudnia 2008 r. oraz rozwiązał stosunek pracy.
Istnieje również
możliwość przyznania prawa do pomostówki osobie, która nie wykonywała
szczególnej pracy po 31 grudnia 2008 r., ale pod warunkiem, że posiada ona
15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze
wymienionej w nowych wykazach prac.
Przy ustalaniu, czy został spełniony
warunek 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze, uwzględnia się zarówno okresy, w których były wykonywane prace
ustalone na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2009 r.,
jak też okresy, w których wykonywane były prace w szczególnych warunkach lub o
szczególnym charakterze wymienione w nowych wykazach prac. Okresy te podlegają
sumowaniu.
Postępowanie w sprawie emerytury pomostowej wszczyna się na
wniosek zgłoszony w ZUS bezpośrednio przez zainteresowanego lub za pośrednictwem
pracodawcy.
Wysokość emerytury pomostowej oblicza się poprzez podzielenie
podstawy wymiaru emerytury (czyli kwoty zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie
emerytalne wraz z kwotą zwaloryzowanego kapitału początkowego) przez
statystyczny wskaźnik średniego dalszego trwania życia. Kwota emerytury
pomostowej nie może być niższa niż kwota najniższej emerytury, o której mowa w
ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Warto dodać, że do emerytury
pomostowej można dorabiać. Jeżeli od wykonywanej pracy odprowadzane były składki
na ubezpieczenia emerytalne, wówczas można poprosić ZUS o przeliczenie wysokości
świadczenia.
Przemysław Przybylski, rzecznik
ZUS
———————————————-
Wykaz prac o szczególnym charakterze:
1. Prace pilotów statków powietrznych (pilot, instruktor)
2.
Prace kontrolerów ruchu lotniczego
3. Prace mechaników lotniczych związane z
bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na
płycie lotniska
4. Prace nawigatorów na statkach morskich oraz pilotów
morskich
5. Prace maszynistów pojazdów trakcyjnych (maszynista pojazdów
trakcyjnych, maszynista instruktor, maszynista zakładowy, maszynista
wieloczynnościowych i ciężkich maszyn do kolejowych robót budowlanych i
kolejowej sieci trakcyjnej, kierowca lokomotywy spalinowej o mocy 300 KM,
pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych) i kierowników pociągów
6. Prace
bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny
ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru
bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra,
dyżurny ruchu i stacji metra)
7. Prace funkcjonariuszy straży ochrony
kolei
8. Prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w
transporcie publicznym
9. Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych
10.
Prace kierowców pojazdów przewożących towary niebezpieczne wymagające
oznakowania pojazdu tablicą ostrzegawczą barwy pomarańczowej, zgodnie z
przepisami umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego
towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957
r.
11. Prace operatorów reaktorów jądrowych
12. Prace operatorów żurawi
wieżowych, do obsługi których są wymagane uprawnienia kategorii IŻ lub
równorzędne oraz dźwignic portowych lub stoczniowych
13. Prace przy
bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie
wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa
publicznego
14. Prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi
mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa
publicznego
15. Prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych,
środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu
16.
Prace bezpośrednio przy sterowaniu blokami energetycznymi wytwarzającymi energię
elektryczną lub cieplną
17. Prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu
awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach
prac pod napięciem
18. Prace członków zespołów ratownictwa medycznego
19.
Prace członków zawodowych ekip ratownictwa (chemicznego, górskiego, morskiego,
górnictwa otworowego)
20. Prace pracowników jednostek ochrony
przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a-5 i 8 ustawy z dnia 24
sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, uczestniczących bezpośrednio w
akcjach ratowniczych
21. Prace nauczycieli, wychowawców i innych pracowników
pedagogicznych zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,
młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ośrodkach szkolno-wychowawczych,
schroniskach dla nieletnich oraz zakładach poprawczych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach
nieletnich
22. Prace personelu sprawującego opiekę nad mieszkańcami domów
pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych, niepełnosprawnych
intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami ustawy z
dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
23. Prace personelu medycznego
oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z
pacjentami, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie
zdrowia psychicznego
24. Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych
dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego
dyżuru
———————————————-
Wykaz prac w szczególnych warunkach:
1. Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali
lub ich wzbogaceniu
2. Prace udostępniające lub eksploatacyjne związane z
urabianiem minerałów skalnych
3. Prace pod ziemią bezpośrednio przy drążeniu
tuneli w górotworze
4. Prace bezpośrednio przy zalewaniu form odlewniczych,
transportowaniu naczyń odlewniczych z płynnym, rozgrzanym materiałem (żeliwo,
staliwo, metale nieżelazne i ich stopy)
5. Prace bezpośrednio przy ręcznej
obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie,
szlifowanie powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco
6. Prace
bezpośrednio przy obsłudze wielkich pieców oraz pieców stalowniczych lub
odlewniczych
7. Prace murarskie bezpośrednio w piecach hutniczych,
odlewniczych, bateriach koksowniczych oraz piecach do produkcji materiałów
ceramicznych
8. Prace bezpośrednio przy ręcznym zestawianiu surowców lub
ręcznym formowaniu wyrobów szklanych w hutnictwie szkła
9. Prace bezpośrednio
przy kuciu ręcznym w kuźniach
10. Prace bezpośrednio przy obsłudze agregatów
i urządzeń do produkcji metali nieżelaznych
11. Prace bezpośrednio przy
obsłudze ciągów walcowniczych: przygotowanie, dozorowanie walców lub samotoków,
ingerencja przy wypadaniu i zaklinowaniu materiałów
12. Prace przy obsłudze
dźwignic bezpośrednio przy wytapianiu surówki, stopów żelaza i metali
nieżelaznych
13. Prace bezpośrednio przy produkcji koksu w bateriach
koksowniczych
14. Prace bezpośrednio przy wypychaniu koksu z baterii
koksowniczych, gaszeniu lub sortowaniu koksu
15. Prace bezpośrednio przy
produkcji materiałów formierskich lub izolacyjno-egzotermicznych używanych w
odlewnictwie i hutnictwie
16. Prace bezpośrednio przy ręcznym załadunku lub
wyładunku pieców komorowych wyrobami ogniotrwałymi
17. Prace bezpośrednio
przy ręcznym załadunku lub rozładunku gorących wyrobów ceramicznych
18. Prace
bezpośrednio przy formowaniu wyrobów ogniotrwałych wielkogabarytowych przy
użyciu ręcznych narzędzi wibracyjnych
19. Prace przy ręcznym formowaniu,
odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych
20. Prace nurka
lub kesoniarza, prace w komorach hiperbarycznych
21. Prace fizyczne ciężkie
bezpośrednio przy przeładunku w ładowniach statku
22. Prace rybaków
morskich
23. Prace na statkach żeglugi morskiej
24. Prace na morskich
platformach wiertniczych
25. Prace na powietrzu wykonywane na statkach
powietrznych przez personel pokładowy
26. Prace bezpośrednio przy obsłudze
urządzeń wiertniczych i wydobywczych przy poszukiwaniu złóż ropy naftowej lub
gazu ziemnego
27. Prace bezpośrednio przy obróbce odwiertów w górnictwie
otworowym: ropy naftowej lub gazu ziemnego
28. Prace bezpośrednio przy
spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej
kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury
itp.)
29. Prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu
elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną
wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.)
30. Prace wewnątrz
cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach
niebezpiecznych
31. Prace przy ręcznym układaniu na gorąco nawierzchni z
mieszanek mineralno-bitumicznych
32. Prace bezpośrednio przy przetwórstwie
materiałów zawierających azbest lub prace rozbiórkowe związane z ich
usuwaniem
33. Prace garbarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór
34.
Prace bezpośrednio przy zrywce lub ręcznej ścince drzew przenośną pilarką z piłą
łańcuchową
35. Prace w pomieszczeniach o narzuconej technologią temperaturze
powietrza poniżej 0 st. C
36. Prace fizyczne ciężkie w podziemnych kanałach
ściekowych
37. Prace tancerzy zawodowych związane z bardzo ciężkim wysiłkiem
fizycznym
38. Prace przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz prace
na wysypiskach i wylewiskach nieczystości związane z bardzo ciężkim wysiłkiem
fizycznym
39. Prace przy kuciu ręcznym w kuźniach przemysłowych oraz obsłudze
młotów mechanicznych
40. Prace przy produkcji węglików spiekanych, elektrod
rud i walczaków oraz żelazostopów