Ultimatum Moskwy

Wyzwanie rzucone katolikom – tak włoska prasa komentuje wypowiedź metropolity Cyryla, przewodniczącego Wydziału Kontaktów Zewnętrznych Patriarchatu Moskiewskiego, w której zażądał degradacji katolickich diecezji w Rosji do statusu administratur apostolskich. Chodzi zatem o powrót do stanu sprzed lutego 2002 r., kiedy decyzją Ojca Świętego Jana Pawła II utworzona została nowa struktura Kościoła katolickiego w Federacji Rosyjskiej z jedną archidiecezją w Moskwie i trzema diecezjami: w Saratowie, Nowosybirsku i Irkucku.



– W rosyjskim Kościele prawosławnym nigdy nie zaakceptujemy obecnego statusu diecezji katolickich na terytorium Rosji, będziemy protestować przeciwko ich istnieniu – powiedział metropolita Cyryl. Jego wypowiedź wyraźnie kontrastuje z ogólną atmosferą, która w ostatnim czasie wskazywała na rozpoczęcie procesu zbliżenia katolicko-prawosławnego. Według prawosławnego hierarchy, istnienie diecezji w Rosji narusza zasadę terytorialnego kierownictwa kościelnego, czyli tzw. terytorium kanonicznego. Odrzucił on zarzuty, które wskazują na istnienie diecezji prawosławnych w Europie, gdyż – jego zdaniem – pełnią one rolę administratur apostolskich, mimo że noszą nazwę diecezji. Degradacja katolickich diecezji w Rosji stała się zatem nowym warunkiem strony prawosławnej na drodze normalizacji stosunków pomiędzy Kościołem katolickim a Patriarchatem Moskiewskim.

„Po ustępstwach w obsadzeniu katedry w Moskwie, gdzie abp. Tadeusza Kondrusiewicza zastąpił abp Paolo Pezzi, i bardzo słodkich deklaracjach o ociepleniu stosunków, przyszedł czas wysuwania nowych żądań”, zauważyło Radio Watykańskie, informując o wypowiedziach metropolity Cyryla. Okazuje się, że nie wystarczają już od lat podnoszone sztandarowe argumenty na temat rzekomego prześladowania prawosławnych przez grekokatolików na zachodniej Ukrainie czy nieustanne oskarżanie katolików o prozelityzm. „Teraz wysuwa się nowe żądania. Do jakiej granicy one dojdą? Interesującym byłoby, czy powoływanie się przez braci prawosławnych na tradycję Kościoła pierwotnego miałoby zastosowanie również w kwestii pojmowania prymatu biskupa Rzymu”, zwróciła uwagę papieska rozgłośnia.

Watykanista włoskiej gazety „La Repubblica” Marco Politi zauważył wczoraj, że żądanie metropolity Cyryla zostało wysunięte niedługo po tym, jak na specjalnej naradzie Kolegium Kardynalskiego z Benedyktem XVI mowa była właśnie o stosunkach z prawosławiem. W trakcie tego spotkania przewodniczący Papieskiej Rady ds. Krzewienia Jedności Chrześcijan ks. kard. Walter Kasper przedstawił propozycję zorganizowania spotkania Ojca Świętego z patriarchą Moskwy i Wszechrusi Aleksym II. Rzymska gazeta nie ma złudzeń, że wypowiedź prawosławnego hierarchy to „rzucenie rękawicy”. Politi stwierdza, że „nigdy tak jednoznacznie i oficjalnie nie skierowano wobec strony watykańskiej postulatu, aby zrobiła krok wstecz”.

Przypomnijmy, że okres odrodzenia Kościoła w Rosji rozpoczął się w 1991 roku. Sługa Boży Jan Paweł II 13 kwietnia tego roku powołał dwie administratury apostolskie: europejskiej części Rosji z siedzibą w Moskwie oraz Syberii ze stolicą w Nowosybirsku. Pierwszym administratorem europejskiej części Rosji został ks. abp Tadeusz Kondrusiewicz, od tego roku metropolita w Mińsku na Białorusi. Administratorem apostolskim Syberii został ks. bp Joseph Werth SJ. Po 9 latach każda z tych administratur została podzielona na dwie. Decyzją z 11 lutego 2002 r. Papież Polak – w swej pasterskiej trosce o tych wszystkich, którzy w sposób wolny wybrali i uznali Kościół katolicki za swój „dom” – przywrócił zwyczajne struktury Kościoła katolickiego w Rosji, odpowiadając w sposób konkretny na aktualne potrzeby religijne wiernych. W miejsce administratur apostolskich istniejących w Federacji Rosyjskiej w celu usprawnienia ich działalności duszpasterskiej utworzył kanoniczną prowincję kościelną, ustanawiając: archidiecezję Matki Bożej w Moskwie, diecezję św. Klemensa w Saratowie, diecezję Przemienienia Pańskiego w Nowosybirsku, diecezję św. Józefa w Irkucku. Jednocześnie Jan Paweł II podniósł archidiecezję Matki Bożej w Moskwie do rangi metropolii, której podlegają trzy pozostałe diecezje.