Felieton „Z Ojczyzny Jezusa”
Pokój i Dobro!
Ziemia Święta to kraj piękny i urozmaicony, ale borykający się od wieków z problemem niedostatku zasobów wodnych. Od czasów biblijnych woda jawiła się jako największy skarb. Kiedy było jej pod dostatkiem, ziemia wydawała obfite plony. Gdy jej natomiast zaczynało brakować wysychały uprawy i pastwiska. O tym jak cenna jest woda dla mieszkańców tego regionu przekonać nas mogą uwarunkowania geograficzne Ziemi Świętej. W tej strefie klimatycznej są tylko dwie pory roku: pora deszczowa, która trwa od listopada do kwietnia i pora letnia, kiedy nie spada ani jedna kropla deszczu. Skłania to wszystkich mieszkańców do racjonalnego używania wody, a co za tym idzie do szczególnej troski o nią. Dla zapewnienia odpowiednich zapasów wody kopano studnie, które dostarczały wody z głęboko położonych źródeł. Życiodajna woda z nich czerpana nie była jednak wystarczająca. Z tego względu w Palestynie stało się koniecznością drążenie cystern i budowanie sadzawek. Cysterny to wykute w skale przykryte zbiorniki, w których gromadzono wodę deszczową. Sadzawki natomiast, mające formę otwartych basenów, budowano z reguły w miastach, jako punkty ujęcia wody, do których była ona doprowadzana za pomocą akweduktów lub bezpośrednio ze źródeł.
Przenosząc się z czasów biblijnych do historii ostatnich dziesięcioleci łatwo zauważymy, iż współmiernie do wzrostu liczby ludności rośnie zapotrzebowanie na wodę. Obecnie ludność Izraela wynosi ponad 7 milionów. Dostęp do wody leży u podstaw konfliktu arabsko-palestyńsko-izraelskiego. Rywalizują o nią Izrael, Autonomia Palestyńska, Jordania, Syria i Liban. Już w 1964 roku Izrael wybudował wielką stację wodną i system akweduktów, zasilanych przez wody Jordanu i Jeziora Galilejskiego. U ujścia rzeki Jordan z jeziora zbudowano tamę regulującą odpływ wody. Ogranicza to jednocześnie korzystanie przez Jordanię z zasobów głównej rzeki rejonu. Zgromadzona woda jest przepompowywana do sztucznych zbiorników, a następnie dostarczana do miast znajdujących się na wybrzeżu oraz pustyni Negev. Izrael po wygranej wojnie sześciodniowej rozpoczął okupację syryjskich Wzgórz Golan, a także eksploatację głównych źródeł Jordanu i wielkiego zbiornika Jeziora Galilejskiego. Utrzymanie dotychczasowej kontroli nad zasobami wodnymi Izrael stawia jako warunek wstępny do rozpoczęcia jakichkolwiek rokowań pokojowych.
Podczas 40 letniej okupacji Zachodniego Brzegu Izraelczycy przejęli całkowitą kontrolę nad podziemnymi i naziemnymi źródłami wody. W ostatnim czasie, przez budowę muru Izrael ograniczył jeszcze bardziej możliwości Palestyńczyków zarówno w korzystaniu z istniejących jak i w poszukiwaniu nowych źródeł wody. Z powodu budowy muru ok. 50 miejscowości palestyńskich zostało całkowicie odseparowanych od źródeł wody pitnej, czy od cystern, które dawały wodę kilkudziesięciu tysiącom Palestyńczyków. Budowa muru na zielonej linii podziału Izraela od Zachodniego Brzegu spowodowała nie tylko utratę ziem uprawnych i gajów oliwnych, lecz również ograniczyła dostęp do wody, co sprawiło, iż palestyńscy rolnicy mogą uprawiać tylko 1/3 swoich ziem.
Z raportu UNICEF dowiadujemy się, że w Palestynie 60% uchodźców cierpi z powodu chorób związanych ze spożywaniem brudnej wody. Najtrudniejsza sytuacja jest w Gazie. Mieszkańcy często piją tam wodę, której zanieczyszczenie wielokrotnie przekracza dopuszczalne normy bezpieczeństwa. Dramatyczna sytuacja polityczna na terenie Autonomii Palestyńskiej w Gazie i na Zachodnim Brzegu doprowadziła gospodarkę, rolnictwo oraz infrastrukturę tego kraju do sytuacji kryzysowej. Do akcji ratowania palestyńskiej ludności, której ponad połowa żyje poniżej granicy ubóstwa, włączyła się również Polska Akcja Humanitarna, pani Janki Ochojskiej. Działająca w Autonomii Palestyńskiej od lipca 2006 roku stała misja Polskiej Akcji Humanitarnej koncentruje swoje wysiłki zwłaszcza w sektorze wodno-sanitarnym i edukacyjnym.
Głównym problemem, z jakim borykają się szkoły, to brak wody do picia oraz do podlewania trawników wokół budynku. Do większości szkół woda jest dostarczana wodociągami z Izraela i jest dostępna często tylko przez 2-3 dni w tygodniu. Pierwszy projekt Polskiej Akcji Humanitarnej na terenie Autonomii Palestyńskiej zatytułowany: „polepszenie zaopatrzenia w wodę dla palestyńskich szkół” został zrealizowany w rejonie Betlejem. Dla trzech wybranych szkół w wioskach: Beit Sahuor, Al Ubeidyah oraz Nahaleen zostały wybudowane zbiorniki wodne z oczyszczalniami. Bezpośrednimi beneficjentami jest ponad 1700 uczniów i prawie 100 nauczycieli.
20 grudnia ubiegłego roku w Al Ubeidyah koło Betlejem odbyła się uroczystość przekazania zbiorników wodnych z oczyszczalniami, wybudowanych przez Polską Akcję Humanitarną z funduszy Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Podczas ceremonii inauguracji Piotr Puchta, przedstawiciel polskiego rządu przy Autonomii Palestyńskiej, podkreślił fakt, że kraj, w którym narodziła się Solidarność jest teraz solidarny z innymi, potrzebującymi pomocy. Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, stwierdziła natomiast, że spełniło się jej marzenie, założenia misji pomocy w Palestynie. Pomoc humanitarna, woda i edukacja, – powiedziała – mogą przyczynić się nie tylko do poprawy warunków życia, ale również do budowania pokoju.
W realizacji projektu w podbetlejemskich szkołach pomogła Palestyńska Grupa Hydrologiczna. Powstała ona w 1987 roku podczas trwania pierwszej Intifady i działa na terenie Autonomii Palestyńskiej nieprzerwanie już od 20 lat. Na początku była to nieliczna grupa badawcza. Obecnie ich głównym zadaniem jest poszukiwanie oraz udostępnienie nowych źródeł wody pitnej. Kontroluje ona także istniejące na terytorium Autonomii zasoby wodne. Ta pozarządowa organizacja typu non-profit, chroni zatem i rozwija źródła wody na terenie Autonomii Palestyńskiej, promuje gromadzenie wody deszczowej w cysternach oraz reperuje zniszczone studnie i wodociągi. Inną ważną misją jaką realizuje, jest organizowanie akcji podnoszących świadomość Palestyńczyków na temat oszczędzania wody i dbania o środowisko naturalne oraz jego zasoby. Abed al Rahman Tamimi, dyrektor naczelny Palestyńskiej Grupy Hydrologicznej, uważa, że organizacje pozarządowe w Palestynie są silniejsze niż rząd, który nie ma takich struktur i możliwości. Organizacje te mają o wiele większe doświadczenie i są bardziej operatywne niż odpowiednie Ministerstwa rządowe.
Obecnie Polska Akcja Humanitarna realizuje kolejne projekty w zakresie wodno sanitarnym. W Nuba, w rejonach Hebronu, dzięki polskiej misji do sieci kanalizacyjnej zostanie podłączonych 110 mieszkań. W obozach dla uchodźców, w Jeninie i Nablusie, jest w planie realizacja projektu wodno – sanitarnego połączonego z programem szkolenia oraz podnoszenia świadomości na temat zagadnień i problemów dotyczących wody oraz środowiska. Ciekawy projekt, finansowany ze środków Polskiej Akcji Humanitarnej, jest realizowany wśród mieszkańców Betanii. Kobiety z najbiedniejszych środowisk otrzymały ciężarne owce oraz karmę. W założeniach projektu chodzi o rozwinięcie drobnej przedsiębiorczości pozwalającej na utrzymanie rodziny i zapewnienie jej możliwości rozwoju.
Ten ostatni program pomocy Polska Akcja Humanitarna realizuje we współpracy ze stroną izraelską, przyczyniając się w ten sposób do budowania porozumienia pomiędzy dwoma społecznościami. Jest to piękny przykład budowania mostów nadziei i solidarności.
jk