Kaplica Pamięci o Sprawiedliwych

Już 20 tys. osób złożyło swoje świadectwo o Polakach, którzy narażając swoje życie, ratowali Żydów. Nazwiska tych Polaków znajdą się w Kaplicy Pamięci w Toruniu.

W tym roku obchodzony jest III Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych. Datą corocznych obchodów jest 6 marca – rocznica śmierci pochodzącego z Polski Mosze Bejskiego, który był inicjatorem Ogrodu Sprawiedliwych w Jerozolimie oraz  współtwórcą tytułu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, najwyższego izraelskiego odznaczenia przyznawanego za ratowanie ludności żydowskiej. Z czasem tytuł „Sprawiedliwy” przyjął znaczenie bardziej uniwersalne i powstają inicjatywy mające na celu uhonorowanie osób, które w czasach totalitaryzmów broniły godności człowieka, czego przykładem są Ogrody Sprawiedliwych (także w Warszawie).

Pragnienie oddania szacunku cichym bohaterom jest inspiracją do powstania Kaplicy Pamięci w Toruniu, gdzie będą upamiętnione nazwiska Polaków ratujących ludność żydowską. Na  6 marca 2015 r., po ponad półtora roku prac, statystyki są następujące: ok. 20 tys. osób, tak Polaków, jak i Żydów, złożyło swoje świadectwa; napłynęło ok. 1500 zdjęć, ponad 11 tys. stron dokumentów oraz ok. 1400 e-maili. Bardzo wiele dokumentów nie było nigdy wcześniej publikowanych i nie znajduje się w żadnym archiwum, ponieważ zostały one udostępnione ze zbiorów rodzinnych. Dzięki temu udało się ustalić wiele nieznanych dotąd danych personalnych zarówno Polaków, jak i polskich Żydów z czasu II wojny światowej. Świadkowie wydarzeń sprzed ponad 70 lat przekazali także informacje na temat miejsc zagłady i pochówków ludności żydowskiej, które nie są w żaden sposób  upamiętnione, a wiadomości o nich pozostały tylko w ludzkiej pamięci. Ponadto w Polsce prowadzimy kwerendę w różnych instytucjach, m.in. w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie. Prace trwają nadal i przyjmowane są nowe zgłoszenia.

W związku z powstaniem unikalnego archiwum przy Kaplicy Pamięci w Toruniu zainteresowanie współpracą wyraziły międzynarodowe centra studiów nad holokaustem, w tym Instytut Yad Vashem z Jerozolimy i Holocaust Memorial Museum z USA.

Kaplica Pamięci, będąc w kościele – wotum wdzięczności za św. Jana Pawła II, jest również unikalnym w skali międzynarodowej wotum wdzięczności tym, którzy z narażeniem życia swego i swej rodziny ratowali bliźnich, bez względu na różnice narodowości czy religii.

Ks. Paweł Rytel-Andrianik/Nasz Dziennik

drukuj