Jubileusz wolności

Rozpoczynająca się za kilka dni podróż apostolska Benedykta XVI do Republiki Czeskiej związana jest z kilkoma ważnymi dla tego państwa jubileuszami. Papież przybędzie w 1080. rocznicę męczeńskiej śmierci św. Wacława i 20. rocznicę kanonizacji św. Agnieszki, której Czesi przypisują cud „aksamitnej rewolucji”.

Po zakończeniu II wojny światowej, 13 maja 1946 roku, Czechosłowacja odnowiła stosunki dyplomatyczne z Watykanem. 4 listopada 1946 roku Papież Pius XII mianował arcybiskupem Pragi ks. Josefa Berana. Zaczęła się odbudowywać administracja kościelna i na nowo podjęto duszpasterstwo. Przypadające w 1947 roku uroczystości jubileuszu 950-lecia męczeńskiej śmierci św. Wojciecha stały się prawdziwą manifestacją religijną, co zaniepokoiło komunistów, którzy nieco wcześniej przejęli władzę w państwie…
W czerwcu 1948 roku wraz z objęciem funkcji prezydenta Czechosłowacji Klement Gottwald wprowadził stalinowski system rządów, a wraz z nim walkę z Kościołem katolickim, który odmówił poparcia komunistom.
Przyjęta przez władzę w październiku 1948 roku ustawa o ochronie republiki ludowo-demokratycznej stała się okrutnym narzędziem do walki z niepokornym duchowieństwem. Częścią strategii miało być wewnętrzne skłócenie katolików, m.in. poprzez utworzenie organizacji „katolickich”, lojalnych wobec reżimu. Jego potępienie stało się powodem aresztowania ks. abp. Jozefa Berana, który następne 16 lat spędził w areszcie, po czym na początku 1965 roku musiał opuścić Czechosłowację i do końca życia przebywał na wygnaniu w Rzymie…
Jego los podzielili inni. Pod koniec 1949 roku w więzieniach i na internowaniu było już ponad dwustu duchownych. W całym kraju jakakolwiek posługa duchowa, włącznie z modlitwą, bez zgody władz była przestępstwem ściganym na mocy ustawy „o ochronie republiki”. Zlikwidowano diecezjalne seminaria duchowne, religię wyrzucono ze szkół, wprowadzono zakaz wydawnictw katolickich.
W nocy z 13 na 14 kwietnia 1950 roku siły bezpieczeństwa przeprowadziły tzw. akcję „K”, której celem była likwidacja wszystkich klasztorów męskich na terenie ówczesnej Czechosłowacji. Pięć miesięcy później podobnie zlikwidowano klasztory żeńskie. W sumie zamknięto 247 klasztorów męskich i 670 żeńskich. Ponad 2,5 tys. zakonników i blisko 12 tys. zakonnic umieszczono w obozach internowania.
Rok 1950 upłynął pod znakiem pokazowych procesów duchowieństwa, w tym biskupów. Reakcją na aresztowania tych ostatnich było potajemne święcenie młodych księży na biskupów, by zapewnić Kościołowi sukcesję apostolską. Zdemaskowani również trafiali do więzień…
W najbliższą sobotę Benedykt XVI przybędzie do kraju, w którym komunistyczny reżim podjął próbę całkowitej likwidacji Kościoła katolickiego. Fakt, że Ojciec Święty wybiera się z pielgrzymką do Czech dokładnie w 20. rocznicę „aksamitnej rewolucji”, kończącej brutalne prześladowanie Kościoła, nadaje tej wizycie wymiar szczególny. Zwłaszcza że blizny po ranach zadanych czeskim katolikom widoczne są do dzisiaj.


Sebastian Karczewski
drukuj