fot. prezydent.pl

Prezydent: Nauka i studia w czasie wojny były czynną obroną

Wolna nauka i studia były w warunkach konspiracji czynną obroną przeciw działaniom hitlerowskiej III Rzeszy – napisał prezydent Andrzej Duda w liście skierowanym do uczestników poniedziałkowej uroczystości odsłonięcia tablicy upamiętniającej tajne nauczanie na Uniwersytecie Jagiellońskim.

„Jest dla mnie wielką radością i powodem do dumy, że społeczność mojej Alma Mater (UJ – PAP) pielęgnuje pamięć o zasługach, jakie nasi poprzednicy położyli w walce o niepodległość Ojczyzny, walce, którą nasz naród prowadził nie tylko zbrojnie, ale też myślą i słowem” – napisał prezydent.

Jak zaznaczył, „w śmiertelnych zmaganiach, toczonych z okupantem niemieckim, wolna nauka i studia, kontynuowane w warunkach konspiracji, miały znaczenie równie doniosłe, co działania bojowe. Były czynną obroną przeciw działaniom hitlerowskiej III Rzeszy, która chciała zmienić nas, Polaków, w naród niewolników, pozbawiony wykształconych elit”.

Andrzej Duda podkreślił, że ludzie nauki i kultury, pomimo masowego terroru i eksterminacji inteligencji, nie wahali się zbudować tajnych struktur, w których uczestniczyło ok. 1 tys. osób.

„Historia podziemnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, który nigdy nie został zdekonspirowany przez władze Generalnego Gubernatorstwa, zasługuje na pamięć potomnych” – zaznaczył.

Prezydent ocenił, że tajne nauczanie w Krakowie jest „ważnym rozdziałem chwalebnych dziejów narodu polskiego”.

Andrzej Duda przyznał, że cieszy go odsłonięcie tablicy w UJ w setną rocznice odzyskania niepodległości przez Polskę.

„(…) Jubileusz odrodzenia suwerennego państwa polskiego powinien stać się okazją do uczczenia wszystkich bohaterów Rzeczypospolitej: tych, którzy o nią walczyli, i tych, którzy budowali jej siłę swoją myślą i pracą. W tym narodowym panteonie twórcy i studenci tajnego nauczania akademickiego w Krakowie zajmują ważne miejsce” – napisał prezydent.

List Andrzeja Dudy odczytał podczas uroczystości w Collegium Novum UJ wojewoda małopolski Piotr Ćwik.

Na uroczystości obecne były m.in. trzy uczestniczki tajnego nauczania: 98-letnia Marta Lipińska (studiowała rolnictwo), 97-letnia Halina Królikiewicz-Kwiatkowska (studiowała polonistykę) oraz 95-letnia Alicja Bijałd-Kozdrój (studiowała medycynę).

Tajne nauczanie na UJ działało od wiosny 1942 roku. Miejsca nauki – były to zwykle sprawdzone lokale, prywatne mieszkania profesorów lub rodziców studentów – wyszukiwali studenci i oni umawiali słuchaczy z wykładowcami. Uruchomiono m.in. studia prawnicze, lekarskie, polonistyczne, filologiczne, matematyczne, chemiczne, rolnicze.

Młodzież podzielona była na zespoły składające się z grup liczących od 5 do 10 osób. Kierownicy wszystkich kompletów podlegali głównemu komendantowi młodzieży – Józefowi Stefanowi Trojanowskiemu, studentowi prawa i prezesowi tajnej Bratniej Pomocy, studenckiej organizacji samopomocowej. Komendant raz na tydzień składał raport kierownikowi, prof. Mieczysławowi Małeckiemu.

W stolicy Generalnego Gubernatorstwa w tajnym nauczaniu brało udział ok. 1 tys. studentów.

Odsłonięcie tablicy pamiątkowej odbyło się w 73. rocznicę pierwszej po II wojnie światowej inauguracji nowego roku akademickiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

PAP/RIRM

drukuj